Mantra 22

Sukta 9

Sanskrit (Devanagari)

इत्थं श्रेयो मन्यमानेदमागमं युष्माकं सख्ये अहमस्मि शेवा । समानजन्मा क्रतुरस्ति वः शिवः स वः सर्वाः सं चरति प्रजानन्

IAST Transliteration

ittháṃ śréyo mányamānedám ā́gamam yuṣmā́kaṃ sakhyé ahám asmi śévā | samānajánmā krátur asti vaḥ śiváḥ sá vo sárvāḥ sáṃ carati prajā́nann ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Thus deeming welfare, hither have I come: within your friendship I am kindly. Of common birth, there is for you an auspicious purpose; that, knowing, moves together among you all.

Translation

ଏଭଳି ଶ୍ରେୟ (କଲ୍ୟାଣ) ବୋଲି ମନେ କରି ମୁଁ ଏଠାକୁ ଆସିଛି; ତୁମମାନଙ୍କ ସଖ୍ୟରେ ମୁଁ ସେବକସଦୃଶ, ଉପକାରୀ ଅଟେ। ତୁମମାନଙ୍କର ଜନ୍ମ ସମାନ; ତୁମମାନଙ୍କର କ୍ରତୁ (ସଙ୍କଳ୍ପ/ବିଧି-ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ) ଶିବ, ଶୁଭ ଅଟେ; ତାହା ଜାଣି ସେ (ଶୁଭ ସଙ୍କଳ୍ପ) ତୁମ ସମସ୍ତଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକାସାଥି ଚରେ, ପ୍ରଜାକୁ ଜାଣିଥିବାଭଳି।

Word by Word

• इत्थम्: thus, in this manner
• इत्थम्: Adhikaraṇa
• Type: Indeclinable
• Root: इत्थम् (अव्यय-प्रातिपदिक)

• श्रेयः: the better (good), welfare
• श्रेयः: Karma
• Type: Noun
• Root: श्रेयस् (प्रातिपदिक; √श्रि ‘to lean/seek refuge’ से निष्पन्न तुलनात्मक)

• मन्यमानः: thinking, considering
• मन्यमानः: Kartā
• Type: Verb
• Root: √मन् (मन्यते) + शानच्

• इदम्: this
• इदम्: Karma
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• आगमम्: I came, I approached
• आगमम्: Kartā
• Type: Verb
• Root: √गम् (गच्छति) + आ- (उपसर्ग)

• युष्माकम्: of you (pl.), your
• युष्माकम्: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सख्ये: in friendship, in alliance
• सख्ये: Adhikaraṇa
• Type: Noun
• Root: सख्य (प्रातिपदिक; सखि-भाव)

• अहम्: I
• अहम्: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: अहम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• अस्मि: am
• अस्मि: Kartā
• Type: Verb
• Root: √अस् (अस्ति)

• शेवाः: kindly, gracious, well-disposed
• शेवाः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: शेव (प्रातिपदिक)

• समानजन्मा: of common birth, born together
• समानजन्मा: Kartā
• Type: Adjective
• Root: समान-जन्मन् (समास-प्रातिपदिक)

• क्रतुः: resolve, will, purpose
• क्रतुः: Kartā
• Type: Noun
• Root: क्रतु (प्रातिपदिक)

• अस्ति: is
• अस्ति: Kartā
• Type: Verb
• Root: √अस् (अस्ति)

• वः: of you, your
• वः: Sambandha
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• शिवः: auspicious, benevolent
• शिवः: Kartā
• Type: Adjective
• Root: शिव (प्रातिपदिक)

• सः: he/that
• सः: Kartā
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वः: to you / for you
• वः: Sampradāna
• Type: Pronoun
• Root: युष्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• सर्वाः: all (f.)
• सर्वाः: Karma
• Type: Adjective
• Root: सर्व (प्रातिपदिक)

• सम्: together, completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable
• Root: सम् (उपसर्ग/अव्यय)

• चरति: moves, acts, goes about
• चरति: Kartā
• Type: Verb
• Root: √चर् (चरति)

• प्रजानन्: knowing, understanding
• प्रजानन्: Kartā
• Type: Verb
• Root: √ज्ञा (जानाति) + प्र- (उपसर्ग) + शतृ

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (unspecified here)

Devata: Sakhya/Śiva-kratu (personified auspicious resolve); Vāc as operative power implicit

Chandas: Not securely determinable from excerpt alone

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"karuna","emotional_arc":"From cautious approach to warm mutuality and integration.","listener_experience":"Softening, trust, willingness to listen.","intensity":3}