Sukta 30
Rishi: Traditionally Vāc/Rāṣṭrī-associated revelation stream (as in parallel RV ‘Devī Sūkta’ style); specific AV anukramaṇī attribution varies.
Devata: Rāṣṭrī (Rāṣṭradevī), with implicit support of all gods named.
Chandas: Triṣṭubh (RV-like self-declarative style).
AV 4.30 ହେଉଛି ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱ ଓ ସାମାଜିକ-ଏକତାର ସୂକ୍ତ, ଯାହା ଆତ୍ମଘୋଷଣାତ୍ମକ “ଅହଂ” ଶୈଳୀରେ ରଚିତ। ଏଠାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀ (ରାଷ୍ଟ୍ରଦେବୀ) ନିଜକୁ ସେଇ ସମନ୍ୱୟକାରୀ ଶକ୍ତି ଭାବେ କହନ୍ତି, ଯିଏ ଦେବମାନଙ୍କୁ ଧାରଣ କରି ରାଜ୍ୟକୁ ସ୍ଥିର କରନ୍ତି। ମନ୍ତ୍ର-ଶକ୍ତିକୁ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପନ ଓ ଦିବ୍ୟ ଅସ୍ତ୍ରଶକ୍ତି ସହ ଏକାତ୍ମ କରି, ଏହା ରାଜତ୍ୱକୁ ପବିତ୍ର କରେ, ପ୍ରଜାକୁ ଏକ ରାଜନୀତିକ ଏକକରେ ବାନ୍ଧେ, ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମନ୍ ଓ ସାମାଜିକ ଶୃଙ୍ଖଳାକୁ ବିଘ୍ନ କରୁଥିବାମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଦଣ୍ଡଶକ୍ତିକୁ ପ୍ରବର୍ତ୍ତିତ କରେ।
Mantras
Mantra 1
राष्ट्रदेवी । अ॒हं रु॒द्रेभि॒र्वसु॑भिश्चराम्य॒हमा॑दि॒त्यैरु॒त वि॒श्वदे॑वैः । अ॒हं मि॒त्रावरु॑णो॒भा बि॑भर्म्य॒हमि॑न्द्रा॒ग्नी अ॒हम॒श्विनो॒भा
(ରାଷ୍ଟ୍ରଦେବୀ) ମୁଁ ରୁଦ୍ରମାନଙ୍କ ସହ ଓ ବସୁମାନଙ୍କ ସହ ଚଳେ; ମୁଁ ଆଦିତ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ଏବଂ ସମସ୍ତ ଦେବମାନଙ୍କ ସହ ମଧ୍ୟ। ମୁଁ ମିତ୍ର ଓ ବରୁଣ—ଉଭୟଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ; ମୁଁ ଇନ୍ଦ୍ର-ଅଗ୍ନିକୁ ଧାରଣ କରେ; ମୁଁ ଅଶ୍ୱିନୌ—ଉଭୟଙ୍କୁ ଧାରଣ କରେ।
Mantra 2
अ॒हं राष्ट्री॑ सं॒गम॑नी॒ वसू॑नां चिकि॒तुषी॑ प्रथ॒मा य॒ज्ञिया॑नाम्। तां मा॑ दे॒वा व्य॑दधुः पुरु॒त्रा भूरि॑स्थात्रां॒ भूर्या॑वे॒शय॑न्तः
ମୁଁ ରାଷ୍ଟ୍ରୀ—ବସୁ (ଧନ-ସମ୍ପଦ) ସଂଗ୍ରହକାରିଣୀ, ବିବେକିନୀ, ଯଜ୍ଞିୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରଥମା। ଦେବମାନେ ମୋତେ ଅନେକ ସ୍ଥାନରେ ସ୍ଥାପନ କରିଛନ୍ତି—ଦୃଢ଼ ଆଧାରବତୀ, ବହୁପ୍ରକାର ପ୍ରବେଶ (ଆବେଶ/ପ୍ରଭାବ) ଭରି, ପ୍ରଚୁରତାରେ ମୋତେ ବ୍ୟାପକ କରି।
Mantra 3
अ॒हमे॒व स्व॒यमि॒दं व॑दामि॒ जुष्टं॑ दे॒वाना॑मुत मानु॑षाणाम्। यं का॒मये॒ तन्त॑मु॒ग्रं कृ॑णोमि॒ तं ब्र॒ह्माणं॒ तमृषिं॒ तं सु॑मे॒धाम्
ମୁଁ—ମୁଁ ନିଜେ—ସ୍ୱୟଂ ଏହି ବାଣୀ କହୁଛି; ଏହା ଦେବମାନଙ୍କୁ ଓ ମନୁଷ୍ୟମାନଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ ପ୍ରିୟ। ଯାହାକୁ ମୁଁ କାମନା କରେ, ସେହିକୁ ମୁଁ ଉଗ୍ର (ଭୟଙ୍କର/ପ୍ରବଳ) କରେ; ସେହିକୁ ବ୍ରାହ୍ମଣ, ସେହିକୁ ଋଷି, ସେହିକୁ ସୁମେଧା (ଉତ୍ତମ ବୁଦ୍ଧିବାନ) କରେ।
Mantra 4
मया॒ सोऽन्न॑मत्ति॒ यो वि॒पश्य॑ति॒ यः प्रा॒णति॒ य ईं शृ॒णोत्यु॒क्तम्। अ॒म॒न्तवो॒ मां त उप॑ क्षियन्ति श्रु॒धि श्रु॑त श्रु॒द्धेयं॑ ते वदामि
ମୋ ଦ୍ୱାରା ହିଁ ସେ ନିଜ ଅନ୍ନ ଭୋଜନ କରେ—ଯେ ବିପଶ୍ୟତି (ଅନ୍ତର୍ଦୃଷ୍ଟିରେ ଦେଖେ), ଯେ ପ୍ରାଣତି (ଶ୍ୱାସ ନିଏ), ଏବଂ ଯେ ଉକ୍ତ ବଚନକୁ ଶୁଣେ। ଅମନ୍ତବଃ (ଅବିବେକୀ) ମୋ ଆଶ୍ରୟରେ ମୋ ସମୀପରେ ନିର୍ଭର ହୋଇ ବସନ୍ତି। ହେ ଶ୍ରୋତୃ (ଶୁଣୁଥିବାଜନ), ଶୁଣ; ମୁଁ ତୋତେ ଯାହା କହୁଛି, ତାହା ଶୁଣିବା ଓ ବିଶ୍ୱାସ କରିବା ଯୋଗ୍ୟ।
Mantra 5
अ॒हं रु॒द्राय॒ धनु॒रा त॑नोमि ब्रह्म॒द्विषे॒ शर॑वे॒ हन्त॒वा उ॑ । अ॒हं जना॑य स॒मदं॑ कृणोम्य॒हं॑ द्यावा॑पृथि॒वी आ वि॑वेश
ମୁଁ ରୁଦ୍ରଙ୍କ ପାଇଁ ଧନୁଷକୁ ତାଣେ—ବ୍ରହ୍ମଦ୍ୱିଷେ (ବ୍ରହ୍ମ/ମନ୍ତ୍ରକୁ ଦ୍ୱେଷ କରୁଥିବା)କୁ ହନନ କରିବା ପାଇଁ ଶର ପାଇଁ। ମୁଁ ଜନଙ୍କ ପାଇଁ ସମଦ (ଯୁଦ୍ଧର ଆକ୍ରମଣ/ଉଦ୍ଘୋଷ) ସୃଷ୍ଟି କରେ; ମୁଁ ଦ୍ୟାବା-ପୃଥିବୀ (ଆକାଶ ଓ ପୃଥିବୀ)ରେ ପ୍ରବେଶ କରିଛି।
Mantra 6
अ॒हं सोम॑माह॒नसं॑ बिभर्म्य॒हं त्वष्टा॑रमु॒त पू॒षणं॒ भग॑म्। अ॒हं द॑धामि॒ द्रवि॑णा ह॒विष्म॑ते सुप्रा॒व्या॒३ यज॑मानाय सुन्व॒ते
ମୁଁ ସୋମକୁ ଧାରଣ କରେ—ଆହନସ (ଲାଭ/ବିଜୟ ଦାତା); ମୁଁ ତ୍ୱଷ୍ଟାରକୁ, ଏବଂ ପୂଷଣକୁ ଓ ଭଗକୁ ମଧ୍ୟ ଧାରଣ କରେ। ହବିଷ୍ମତେ (ହବିଷ ଅର୍ପଣକାରୀ) ପାଇଁ ମୁଁ ଦ୍ରବିଣ (ଧନ) ସ୍ଥାପନ କରେ—ସୁପ୍ରାବ୍ୟ (ସୁରକ୍ଷିତ)—ଯଜମାନ ପାଇଁ, ସୋମ ପିଷୁଥିବା ସୁନ୍ୱତେ ପାଇଁ।
Mantra 7
अ॒हं सु॑वे पि॒तर॑मस्य मू॒र्धन् मम॒ योनि॑र॒प्स्व॑१न्तः स॑मु॒द्रे। ततो॒ वि ति॑ष्ठे॒ भुव॑नानि॒ विश्वो॒तामूं द्यां व॒र्ष्मणोप॑ स्पृशामि
ମୁଁ ଏହି ଜଗତର ଶିଖରରେ ପିତାଙ୍କୁ ଜନ୍ମ ଦେଉଛି; ମୋର ଯୋନି ଜଳମଧ୍ୟରେ, ସମୁଦ୍ରର ଭିତରେ ଅଛି। ସେଠାରୁ ମୁଁ ଉଦ୍ଭାସିତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ଲୋକମାନଙ୍କ ଉପରେ ବ୍ୟାପିଯାଏ; ଏବଂ ମୋର ମହତ୍ତ୍ୱରେ ସେ ପରଦିଗର ଦ୍ୟାଉକୁ ମଧ୍ୟ ସ୍ପର୍ଶ କରେ।
Mantra 8
अ॒हमे॒व वात॑ इव॒ प्र वा॑म्या॒रभ॑माणा॒ भुव॑नानि॒ विश्वा॑ । प॒रो दि॒वा प॒र ए॒ना पृ॑थि॒व्यौताव॑ती महि॒म्ना सं ब॑भूव
ମୁଁ ନିଜେ, ବାୟୁ ପରି, ଆଗକୁ ବହି ଯାଉଛି—ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱର ସମସ୍ତ ଭୁବନକୁ ଧରି। ଦ୍ୟୌଠାରୁ ପରେ, ଏହି ପୃଥିବୀଠାରୁ ମଧ୍ୟ ପରେ—ହଁ, ତାହାର ସହାୟକ ମହିମାରେ—ସେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରାଦୁର୍ଭୂତ ହୋଇଛି।
Frequently Asked Questions
Rāṣṭrī is the personified power of the realm—sovereignty, unity, and orderly governance. In AV 4.30 she speaks as the force that supports the gods and therefore stabilizes society.
It is strongly royal/political in tone, but it can also be used by communities and households when the aim is unity, concord, and protection of collective order—especially before assemblies or during social tension.
Because rāṣṭra-stability includes defense: the hymn frames punitive force as legitimate when directed against those hostile to brahman and social order. The aggressive imagery functions as apotropaic protection for the community.
Ask anything about Sukta 30 of the Atharva Veda
Answers come straight from the texts, with the shlokas they draw on. Ask in your own words.
A free Google sign-in keeps your chat saved across web and the app.
Read Atharva Veda in the Vedapath app
Scan the QR code to open this directly in the app, with word-by-word meanings, Sanskrit recitation where available, and more.