Mantra 7

Sukta 77

Sanskrit (Devanagari)

अपो वृत्रं वव्रिवांसं पराहन् प्रावत् ते वज्रं पृथिवी सचेताः । प्रार्णांसि समुद्रियाण्यैनोः पतिर्भवं छवसा शूर धृष्णो

IAST Transliteration

apó vṛtráṃ vavrivā́ṃsaṃ párāhan prā́vat te vájraṃ pṛthivī́ sácetāḥ | prá arṇā́ṃsi samudríyāṇy ainoḥ pátir bhavaṃ chávāsā śūra dhṛ́ṣṇo

English Translation (Griffith/Whitney)

The Waters—Vṛtra who had encompassed them—he smote away; Earth, consenting, furthered for thee the bolt. Forth rushed the oceanic floods: be lord thereof by might, O hero, bold of heart.

Translation

ଜଳକୁ ଘେରି ରଖିଥିବା ବୃତ୍ରକୁ ସେ ଦୂରେ ହଣିଦେଲେ; ପୃଥିବୀ ସମ୍ମତ ହୋଇ ତୋ ପାଇଁ ବଜ୍ରକୁ ଆଗେଇ ଦେଲା। ସମୁଦ୍ରୀୟ ପ୍ରବାହମାନେ ଫୁଟି ବାହାରି ଧାଇଲେ; ହେ ଶୂର, ଧୃଷ୍ଟହୃଦୟ, ବଳରେ ସେମାନଙ୍କର ପତି (ଅଧିପତି) ହେଉ।

Word by Word

• अपः: waters
• अपः: कर्म
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक)

• वृत्रम्: Vṛtra (the obstructer)
• वृत्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वृत्र (प्रातिपदिक)

• वव्रिवांसम्: having covered/encircled (them)
• वव्रिवांसम्: कर्म
• Type: Adjective (participial)
• Root: वृ (धातु) → वव्रिवस् (कृदन्त-प्रातिपदिक; परिपूर्ण/पर्याप्त-भाव)

• परा: away, forth
• परा: —
• Type: Indeclinable
• Root: परा

• अहन्: he struck down
• अहन्: —
• Type: Verb
• Root: हन् (धातु)

• प्रावत्: he drove forward / impelled
• प्रावत्: —
• Type: Verb
• Root: अव् (धातु) + प्र

• ते: your
• ते: सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: त्वद् (सर्वनाम)

• वज्रम्: thunderbolt
• वज्रम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वज्र (प्रातिपदिक)

• पृथिवी: Earth
• पृथिवी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• सचेताः: attentive/consenting (as an ally)
• सचेताः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: स-चेतस् (प्रातिपदिक)

• प्र: forth
• प्र: —
• Type: Indeclinable
• Root: प्र

• अर्णांसि: flood-waters, waves
• अर्णांसि: कर्म
• Type: Noun
• Root: अर्ण (प्रातिपदिक)

• समुद्रियाणि: oceanic, of the sea
• समुद्रियाणि: कर्म
• Type: Adjective
• Root: समुद्रिय (प्रातिपदिक)

• एनौः: of those two
• एनौः: सम्बन्ध
• Type: Pronoun (archaic/vedic)
• Root: एनु/एन (प्रातिपदिक; ‘this/that one’—द्विवचन-सम्बन्धरूप)

• पतिः: lord
• पतिः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पति (प्रातिपदिक)

• भवम्: being/existence (as lord of it)
• भवम्: कर्म
• Type: Noun (abstract/being)
• Root: भू (धातु) → भव (कृदन्त/नामधातु-प्रातिपदिक)

• छवसा: with strength, with might
• छवसा: करण
• Type: Noun
• Root: छवस् (प्रातिपदिक)

• शूर: O hero
• शूर: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: शूर (प्रातिपदिक)

• धृष्णो: O bold one, O daring one
• धृष्णो: सम्बोधन
• Type: Adjective (vocative)
• Root: धृष्णु (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: RV-derived; requires RV concordance

Devata: Indra (Vṛtra-slayer) with Waters/Earth as supporting powers

Chandas: Triṣṭubh (probable; requires verification)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"raudra","emotional_arc":"From threat (envelopment) → decisive strike → rushing release → enthronement of mastery.","listener_experience":"Surge of power and relief; sense of breaking through and then stabilizing control.","intensity":9}