Mantra 1

Sukta 74

Sanskrit (Devanagari)

यच्चिद्धि सत्य सोमपा अनाशस्ता इव स्मसि । आ तू न इन्द्र शंसय गोष्वश्वेषु शुभ्रिषु सहस्रेषु तुवीमघ

IAST Transliteration

yác cid dhí satyá somapā anāśastā́ iva smási | ā́ tú naḥ índra śaṃsaya góṣv áśveṣu śubhrī́ṣu sahásreṣu tuvī́magha

English Translation (Griffith/Whitney)

Even though, O True Soma-drinker, we be as men unpraised, yet hither—O Indra—make us of good report, amid cows and horses, amid splendid possessions, amid thousands, O thou of abundant gifts.

Translation

ହେ ସତ୍ୟ ସୋମପା, ଯଦିଓ ଆମେ ଅପ୍ରଶଂସିତ ଲୋକମାନଙ୍କ ପରି ହେଉ; ତଥାପି, ହେ ଇନ୍ଦ୍ର, ଏଠାରେ ଆମକୁ ସୁଯଶ ଦିଅ। ଗୋମାନେ ଓ ଅଶ୍ୱମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ଉଜ୍ଜ୍ୱଳ ସମ୍ପତ୍ତିମାନେ ମଧ୍ୟରେ, ହଜାରମାନେ ମଧ୍ୟରେ—ହେ ତୁବୀମଘ (ମହାଦାନୀ)—ଆମକୁ ସୁପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କର।

Word by Word

• यत्: which/that (what)
• यत्: कर्म (अन्तर्निहित-वाक्ये) / सम्बन्ध-निर्देशक
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• चित्: even/indeed
• चित्: —
• Type: Indeclinable
• Root: चित् (निपात)

• हि: for/indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• सत्य: true, truthful
• सत्य: सम्बोधन
• Type: Adjective
• Root: सत्य (प्रातिपदिक) < सत् + यत्

• सोमपाः: O soma-drinker
• सोमपाः: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: सोमपा (प्रातिपदिक; सोम + पा ‘पिबति’)

• अनाशस्ताः: unpraised, not lauded
• अनाशस्ताः: कर्तृ (स्मसि-इत्यस्य विशेषण-रूपेण) / विधेय-विशेषण
• Type: Adjective
• Root: अनाशस्त (प्रातिपदिक; अ- + नाशस्त ‘प्रशस्त/स्तुत’)

• इव: as if/like
• इव: —
• Type: Indeclinable
• Root: इव (उपमा-अव्यय)

• स्म: indeed/just (particle)
• स्म: —
• Type: Indeclinable
• Root: स्म (निपात)

• अस्मसि: we are
• अस्मसि: कर्तृ (वयं)
• Type: Verb
• Root: अस् (धातु)

• आ: hither, to (us)
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• तु: but/indeed
• तु: —
• Type: Indeclinable
• Root: तु (निपात)

• नः: to us/our
• नः: सम्प्रदान (शंसय-इत्यस्य ‘to us’) / सम्बन्ध
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• इन्द्र: O Indra
• इन्द्र: सम्बोधन
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• शंसय: praise (grant praise), proclaim
• शंसय: क्रिया (आह्वान/आज्ञा)
• Type: Verb
• Root: शंस् (धातु) [शंसति ‘स्तौति/प्रशंसति’]

• गोṣu: among cows
• गोṣu: अधिकरण (where/among)
• Type: Noun
• Root: गो (प्रातिपदिक)

• अश्वेषु: among horses
• अश्वेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: अश्व (प्रातिपदिक)

• शुभ्रिषु: among the bright/white (ones)
• शुभ्रिषु: अधिकरण (गो-अश्व-सम्बद्धेषु)
• Type: Adjective/Noun
• Root: शुभ्रि (प्रातिपदिक; ‘bright/white ones’, बहुव्रीहि/विशेषण-नाम)

• सहस्रेषु: among thousands
• सहस्रेषु: अधिकरण
• Type: Noun
• Root: सहस्र (प्रातिपदिक)

• तुवीमघ: O bountiful one of great gifts
• तुवीमघ: सम्बोधन
• Type: Noun (epithet)
• Root: तुवीमघ (प्रातिपदिक; तुवि ‘बहु’ + मघ ‘दान/धन’)

Attribution

Rishi: Rgvedic attribution (likely Vasiṣṭha-family Indra hymn material); AV 20 preserves Rgveda-derived suktas—exact r̥ṣi to be confirmed against AV 20 anukramaṇī.

Devata: Indra

Chandas: Mixed; refrain suggests a repeated pāda-structure typical of Rgvedic strophic composition (to be verified per anukramaṇī).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From humility (‘unpraised’) to uplift and expansive abundance.","listener_experience":"Reassurance, gratitude, and optimistic confidence; sense of being ‘spoken well of’.","intensity":5}