Mantra 5

Sukta 38

Sanskrit (Devanagari)

इन्द्र इद्धर्योः सचा संमिश्ल आ वचोयुजा । इन्द्रो वज्री हिरण्ययः

IAST Transliteration

índra íd haryóḥ sácā sáṃmiśla ā́ vacoyújā | índro vajrī́ hiraṇyáyaḥ

English Translation (Griffith/Whitney)

Indra indeed, in company with the two Bays, closely joined, comes hither—yoked with our speech: Indra, the thunderbolt-bearer, golden-bright.

Translation

ଇନ୍ଦ୍ର ନିଶ୍ଚୟ, ଦୁଇ ହରିତ ଅଶ୍ୱଙ୍କ ସହ, ଘନିଷ୍ଠ ଭାବେ ସଂଯୁକ୍ତ ହୋଇ, ଆମ ବାଣୀରେ ଯୁକ୍ତ ହୋଇ ଏଠାକୁ ଆସନ୍ତି; ବଜ୍ରଧାରୀ ଇନ୍ଦ୍ର ସୁବର୍ଣ୍ଣ-ପ୍ରଭାମୟ।

Word by Word

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• इत्: indeed, just
• इत्: —
• Type: Indeclinable
• Root: इत् (निपात)

• हर्योः: of the two bay(-horses)
• हर्योः: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Noun
• Root: हरि (प्रातिपदिक)

• सचा: together with
• सचा: —
• Type: Indeclinable
• Root: सच (अव्यय/उपसर्गार्थे; ‘सह’ अर्थे)

• संमिश्लः: mingled/closely united
• संमिश्लः: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: सं-मिश्र (प्रातिपदिक; ‘सम्’ उपसर्गपूर्वक)

• आ: towards, unto
• आ: —
• Type: Indeclinable
• Root: आ (उपसर्ग/अव्यय)

• वचोयुजा: yoked/linked with speech (hymns)
• वचोयुजा: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वचस् + युज् (समासः; ‘वचो-युज्’)

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• वज्री: wielder of the thunderbolt
• वज्री: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: वज्रिन् (प्रातिपदिक)

• हि: for, indeed
• हि: —
• Type: Indeclinable
• Root: हि (निपात)

• हिरण्ययः: golden, made of gold
• हिरण्ययः: कर्तृ (इन्द्रस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: हिरण्यय (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Ṛgvedic provenance; not determinable from excerpt alone.

Devata: Indra

Chandas: Ṛgvedic praise-meter (exact identification requires full stanza context).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"vira","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"Invocation of arrival → recognition of golden, thunderbolt power.","listener_experience":"Immediate courage; sense of being backed by decisive force.","intensity":7}