Mantra 3

Sukta 15

Sanskrit (Devanagari)

अस्मै भीमाय नमसा समध्वर उषो न शुभ्र आ भरा पनीयसे । यस्य धाम श्रवसे नामेन्द्रियं ज्योतिरकारि हरितो नायसे

IAST Transliteration

asmái bhīmā́ya námasā sám-adhvara uṣó ná śúbhra ā́ bharā páṇīyase | yásya dhā́ma śrávase nā́mendriyáṃ jyótir ákāri haríto nā́yase ||

English Translation (Griffith/Whitney)

To him, the terrible, with reverence—O ordered rite—bring, bright as Dawn, for the admirable one; whose station is for fame, whose name is Indra-power: light hath been made (manifest), and tawny steeds for leading.

Translation

ସେଇ ଭୀମଙ୍କୁ ନମସ୍କାର ସହ—ହେ ସୁସଂଯୋଜିତ ଅଧ୍ୱର (ଯଜ୍ଞ)—ଉଷା ପରି ଶୁଭ୍ର ଅର୍ପଣ ଆଣ, ପ୍ରଶଂସନୀୟଙ୍କ ପାଇଁ। ଯାହାଙ୍କ ଧାମ (ସ୍ଥାନ) ଶ୍ରବସ (କୀର୍ତ୍ତି) ପାଇଁ, ଯାହାଙ୍କ ନାମ ଇନ୍ଦ୍ରିୟ (ଇନ୍ଦ୍ରଶକ୍ତି); ଜ୍ୟୋତି ପ୍ରକାଶିତ ହୋଇଛି, ଏବଂ ନେତୃତ୍ୱ ପାଇଁ ହରିତ (ତାମ୍ରବର୍ଣ୍ଣ) ଅଶ୍ୱମାନେ ସଜାଗ ହୋଇଛନ୍ତି।

Word by Word

• अस्मै: to/for him
• अस्मै: सम्प्रदान
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• भीमाय: to the terrible one
• भीमाय: सम्प्रदान
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: भीम (प्रातिपदिक)

• नमसा: with reverence / by homage
• नमसा: करण
• Type: Noun
• Root: नमस् (प्रातिपदिक)

• सम्: together / completely
• सम्: —
• Type: Indeclinable (prefix)
• Root: सम् (उपसर्ग)

• अध्वरः: the rite/sacrifice
• अध्वरः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अध्वर (प्रातिपदिक)

• उषः: O Dawn
• उषः: सम्बोधन
• Type: Noun (vocative)
• Root: उषस् (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• शुभ्रः: bright, pure
• शुभ्रः: कर्तृ (अध्वरस्य विशेषणम्)
• Type: Adjective
• Root: शुभ्र (प्रातिपदिक)

• आ: hither / towards
• आ: —
• Type: Indeclinable (prefix)
• Root: आ (उपसर्ग)

• भरा: bring!
• भरा: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √भृ (भृञ् धारण-पोषणयोः)

• पनीयसे: for (what is) more wonderful/admired
• पनीयसे: सम्प्रदान (उद्देश्य)
• Type: Adjective (dative)
• Root: पनीयस् (प्रातिपदिक; तुलनात्मक/विशेषण)

• यस्य: whose
• यस्य: सम्बन्ध (षष्ठी)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• धाम: abode; splendor
• धाम: कर्म (अकारि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: धामन् (प्रातिपदिक)

• श्रवसे: for fame
• श्रवसे: सम्प्रदान (उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: श्रवस् (प्रातिपदिक)

• नाम: name
• नाम: कर्म (अकारि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)

• इन्द्रियम्: power; vigor
• इन्द्रियम्: कर्म (अकारि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: इन्द्रिय (प्रातिपदिक)

• ज्योतिः: light
• ज्योतिः: कर्म (अकारि इत्यस्य)
• Type: Noun
• Root: ज्योतिस् (प्रातिपदिक)

• अकारि: was made / has been fashioned
• अकारि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √कृ (डुकृञ् करणे)

• हरितः: the tawny (horses/rays)
• हरितः: कर्तृ (उपमान-समूहः)
• Type: Noun/Adjective
• Root: हरित्/हरित (प्रातिपदिक)

• न: like
• न: —
• Type: Indeclinable
• Root: न (निपात)

• आयसे: for metal/iron; for strength (metallic firmness)
• आयसे: सम्प्रदान (उद्देश्य)
• Type: Noun
• Root: आयस (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: RV-derived Indra praise material (AVŚ 20 compilation).

Devata: Indra (bhīma; indriya; haritaḥ)

Chandas: Triṣṭubh-like; requires source verification.

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"adbhuta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"Reverent approach to the terrible → dawn-bright offering → emergence of light and leading steeds → uplift into fame/agency.","listener_experience":"Awe turning into reassurance; feeling guided and ‘lit from within’.","intensity":5}