Mantra 23

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

विद्याश्च वा अविद्याश्च यच्चान्यदुपदेश्यऽम्। शरीरं ब्रह्म प्राविशदृचः सामाथो यजुः

IAST Transliteration

vidyā́ś ca vā́ avidyā́ś ca yác cā́nyád upadeśyàm | śarī́raṁ bráhma prā́viśad ṛ́caḥ sā́mā́tho yájuḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Knowledges and, yea, un-knowledges, and whatsoever else is meet to be imparted by instruction—Brahman entered the body: the Ṛc-verses, the Sāman, and moreover the Yajus.

Translation

ବିଦ୍ୟାମାନେ ଓ ଅବିଦ୍ୟାମାନେ, ଏବଂ ଉପଦେଶ ଦ୍ୱାରା ଶିଖାଇବାଯୋଗ୍ୟ ଯାହା କିଛି ଅନ୍ୟ ଅଛି—ବ୍ରହ୍ମ ଶରୀରରେ ପ୍ରବେଶ କଲା: ଋଚଃ (ଋଗ୍ବେଦର ମନ୍ତ୍ର), ସାମ, ଏବଂ ଯଜୁଃ (ଯଜୁର୍ବେଦ)।

Word by Word

• विद्याः: knowledges, sciences
• विद्याः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: विद्या (प्रातिपदिक; √विद् ‘जानने’)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• वै: indeed, surely
• वै: —
• Type: Indeclinable
• Root: वै

• अविद्याः: ignorances, non-knowledges
• अविद्याः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अविद्या (प्रातिपदिक; a- + विद्या)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• यत्: whatever (that which)
• यत्: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• च: and
• च: —
• Type: Indeclinable
• Root: च

• अन्यत्: something else, other (thing)
• अन्यत्: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: अन्य (प्रातिपदिक)

• उपदेश्यम्: to be taught/communicated
• उपदेश्यम्: कर्तृ
• Type: Adjective (gerundive)
• Root: उपदेश्य (कृदन्त-प्रातिपदिक; उप-√दिश् ‘उपदेशनिर्देशयोः’ + यत्/ण्यत्; ‘to be taught/indicated’)

• शरीरम्: body
• शरीरम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: शरीर (प्रातिपदिक)

• ब्रह्म: Brahman; sacred power/absolute
• ब्रह्म: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• प्राविशत्: entered
• प्राविशत्: —
• Type: Verb
• Root: प्र-√विश् (धातु ‘प्रवेशने’)

• ऋचः: Ṛc-verses (Rigvedic hymns)
• ऋचः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: ऋच्/ऋचा (प्रातिपदिक ‘ऋक्’)

• साम: Sāman-chants
• साम: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: सामन् (प्रातिपदिक)

• अथ: then, and then
• अथ: —
• Type: Indeclinable
• Root: अथ

• यजुः: Yajus-formulas (Yajurvedic prose)
• यजुः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: यजुस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Traditionally associated with Atharvanic seers in AV 11.8 (microcosm hymn); specific r̥ṣi attribution varies in anukramaṇī traditions.

Devata: Brahman / Vāc (as Vedic speech-power) implicitly; also the triad Ṛc-Sāman-Yajus

Chandas: Anuṣṭubh (predominant in this section)

Mantra Rasa

Primary: adbhuta

Secondary: shanta