Mantra 4

Sukta 6

Sanskrit (Devanagari)

गन्धर्वाप्सरसो ब्रूमो अश्विना ब्रह्मणस्पतिम्। अर्यमा नाम यो देवस्ते नो मुञ्चन्त्वंहसः

IAST Transliteration

gandharvā́psaraso brūmo aśvínā bráhmaṇas pátim | aryamā́ nā́ma yó devás té no muñcántv áṃhasaḥ ||

English Translation (Griffith/Whitney)

Gandharvas and Apsarases we proclaim; the Aśvins, and Bṛhaspati: Aryaman by name, that god—may they release us from distress and sin.

Translation

ଆମେ ଗନ୍ଧର୍ବ ଓ ଅପ୍ସରାମାନଙ୍କୁ ଘୋଷଣା କରୁ; ଅଶ୍ୱିନ ଦ୍ୱୟକୁ ଏବଂ ବ୍ରହ୍ମଣସ୍ପତିଙ୍କୁ ମଧ୍ୟ। ‘ଅର୍ୟମା’ ନାମର ସେଇ ଦେବ—ସେମାନେ ଆମକୁ ଅଂହସ (କଷ୍ଟ) ଓ ପାପରୁ ମୁକ୍ତ କରନ୍ତୁ।

Word by Word

• गन्धर्वाप्सरसः: the Gandharvas and the Apsarases
• गन्धर्वाप्सरसः: Karma (ब्रूमः इति वाक्ये—‘हम (इन्हें) कहते/उच्चारते हैं’)
• Type: Noun (समाहार/द्वन्द्व-समास)
• Root: गन्धर्व (प्रातिपदिक) + अप्सरस् (प्रातिपदिक)

• ब्रूमः: we say / we utter
• ब्रूमः: (क्रिया) — कर्ता ‘वयम्’ (अध्याहृत)
• Type: Verb
• Root: ब्रू (धातु)

• अश्विना: the two Aśvins
• अश्विना: Karma (ब्रूमः—‘हम अश्विनौ (को) कहते हैं’)
• Type: Noun (Dual deity name)
• Root: अश्विन् (प्रातिपदिक)

• ब्रह्मणस्पतिम्: Brahmaṇaspati (Lord of prayer)
• ब्रह्मणस्पतिम्: Karma (ब्रूमः—‘हम ब्रह्मणस्पति (को) कहते हैं’)
• Type: Noun (deity name)
• Root: ब्रह्मणस्-पति (प्रातिपदिक; समास)

• अर्यमा: Aryaman
• अर्यमा: Kartā (मुञ्चन्तु—कर्ता)
• Type: Noun (deity name)
• Root: अर्यमन् (प्रातिपदिक)

• नाम: by name / indeed
• नाम: (सम्बन्ध/विशेषण) — ‘अर्यमा’ का नाम-निर्देश
• Type: Noun (indeclinable-like usage)
• Root: नामन् (प्रातिपदिक)

• यः: who
• यः: Kartā (देवः—सापेक्ष-सम्बन्ध; मुञ्चन्तु के कर्ता-सम्बन्ध में)
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• देवः: the god
• देवः: Kartā (मुञ्चन्तु—कर्ता; ‘यः देवः’)
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• ते: they
• ते: Kartā (मुञ्चन्तु—‘they’)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• नः: us / for us
• नः: Sampradāna (हितार्थ—‘हमारे लिए/हमको’)
• Type: Pronoun
• Root: अस्मद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• मुञ्चन्तु: let them release / free
• मुञ्चन्तु: (क्रिया) — कर्ता ‘ते’
• Type: Verb
• Root: मुच् (धातु)

• अंहसः: from sin / distress
• अंहसः: Apādāna (मुञ्चन्तु—‘from sin/distress’)
• Type: Noun
• Root: अंहस् (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition

Devata: Gandharva-Apsaras group; Aśvins; Bṛhaspati; Aryaman

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From alert acknowledgment of liminal forces to calm release and moral clearing.","listener_experience":"A sense of being ‘witnessed’ by many guardians; relief through the final unbinding clause.","intensity":4}