Mantra 11

Sukta 10

Sanskrit (Devanagari)

येनासौ गुप्त आदित्य उभाविन्द्रश्च तिष्ठतः। त्रिषंधि देवा अभजन्तौजसे च बलाय च

IAST Transliteration

yéna sáu guptá ādityá ubhā́v índraś ca tíṣṭhataḥ | tri-saṃdhí devā́ abhajantá ójase ca bálāya ca ||

English Translation (Griffith/Whitney)

By which that Āditya is guarded, and Indra too—both stand firm: the Gods adopted the tri-saṃdhi for vigour and for strength.

Translation

ଯାହାଦ୍ୱାରା ସେ ଆଦିତ୍ୟ ଗୁପ୍ତ—ରକ୍ଷିତ—ରହେ, ଏବଂ ଇନ୍ଦ୍ର ମଧ୍ୟ; ଉଭୟ ଦୃଢ଼ଭାବେ ସ୍ଥିର ରହନ୍ତି। ଦେବମାନେ ଓଜସ ଓ ବଳ ପାଇଁ ତ୍ରି-ସନ୍ଧି (ତିନି ସନ୍ଧିଯୁକ୍ତ ଉପାୟ) କୁ ଗ୍ରହଣ କଲେ।

Word by Word

• येन: by which
• येन: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → य-

• असौ: that (one), he
• असौ: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: असद्/अदस् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → असौ

• गुप्तः: hidden, protected
• गुप्तः: कर्तृ-विशेषणम्
• Type: Participle (Adjective) / Verbal
• Root: गुप् (धातु) → गुप्त (क्त-प्रत्ययान्त कृदन्त)

• आदित्यः: Āditya (the Sun-god)
• आदित्यः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: आदित्य (प्रातिपदिक)

• उभौ: both
• उभौ: कर्तृ
• Type: Pronoun (dual) / Adjective
• Root: उभ (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → उभ

• इन्द्रः: Indra
• इन्द्रः: कर्तृ (उभौ इत्यस्य सदस्यः)
• Type: Noun
• Root: इन्द्र (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• तिष्ठतः: (they) stand, remain
• तिष्ठतः: क्रिया
• Type: Verb
• Root: स्था (धातु) → तिष्ठ

• त्रिसन्धि: the threefold junction/connection
• त्रिसन्धि: कर्म
• Type: Noun (compound) / Adjective
• Root: त्रि (संख्या-प्रातिपदिक) + सन्धि (प्रातिपदिक)

• देवाः: the gods
• देवाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: देव (प्रातिपदिक)

• अभजन्: apportioned, distributed
• अभजन्: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भज् (धातु)

• तौ: those two
• तौ: कर्म (अभजन् इत्यस्य)
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → त

• ओजसे: for vigor, for strength
• ओजसे: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: ओजस् (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• बलाय: for power, for might
• बलाय: सम्प्रदान
• Type: Noun
• Root: बल (प्रातिपदिक)

• च: and
• च: समुच्चय
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

Attribution

Rishi: Angirasic/Bṛhaspati cycle attribution (contextual)

Devata: Āditya and Indra; tri-saṃdhi as operative power

Chandas: Anuṣṭubh (probable; requires metrical confirmation)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"vira","emotional_arc":"From protection to empowered steadiness.","listener_experience":"Calm firmness; a sense of being held together and not easily shaken.","intensity":6}