Mantra 6

Sukta 9

Sanskrit (Devanagari)

स तांल्लोकान्त्समाप्नोति ये दिव्या ये च पार्थिवाः । हिरण्यज्योतिषं कृत्वा यो ददाति शतौदनाम्

IAST Transliteration

sá tā́l lokā́n sám āpnoti yé divyā́ yé ca pā́rthivāḥ | híraṇyajyótiṣaṁ kr̥tvā́ yó dádāti śatā́udanām

English Translation (Griffith/Whitney)

He winneth wholly those worlds, the heavenly and the earthly: who, making it of golden splendour, bestoweth the Hundred-odana.

Translation

ସେ ସେହି ସମସ୍ତ ଲୋକକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଭାବେ ପ୍ରାପ୍ତ କରେ—ଦିବ୍ୟ ଓ ପାର୍ଥିବ। ହିରଣ୍ୟ-ଜ୍ୟୋତି (ସୁବର୍ଣ୍ଣ ତେଜ) ରୂପ କରି ଶତୌଦନ (ଶତ ଓଦନ) ଦାନ କରୁଥିବା ଜନ।

Word by Word

• सः: he
• सः: कर्तृ (कर्ता) — मुख्यक्रियायाः कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• तान्: those
• तान्: कर्म — ‘समाप्नोति’ इत्यस्य कर्म
• Type: Pronoun
• Root: तद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• लोकान्: worlds, realms
• लोकान्: कर्म — ‘समाप्नोति’ इत्यस्य कर्म (तान् लोकान्)
• Type: Noun
• Root: लोक (प्रातिपदिक)

• समाप्नोति: attains, reaches
• समाप्नोति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √आप् (आप्॑) उपसर्गः सम्-

• ये: which
• ये: विशेषण-सम्बन्धः (लोकानाम्) — ‘which’
• Type: Pronoun
• Root: यद् (य-प्रातिपदिक, सम्बन्ध-सर्वनाम)

• दिव्याः: heavenly, divine
• दिव्याः: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: दिव्य (प्रातिपदिक) < दिव्

• ये: which
• ये: विशेषण-सम्बन्धः (लोकानाम्) — ‘and which’
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सम्बन्ध-सर्वनाम)

• च: and
• च: समुच्चय (conjunction)
• Type: Indeclinable
• Root: च (निपात)

• पार्थिवाः: earthly
• पार्थिवाः: विशेषणम्
• Type: Adjective
• Root: पार्थिव (प्रातिपदिक) < पृथिवी

• हिरण्यज्योतिषम्: (something) of golden radiance
• हिरण्यज्योतिषम्: कर्म — ‘कृत्वा’ इत्यस्य (यत् कृत्वा) / परिणाम-वस्तु
• Type: Noun/Adjective
• Root: हिरण्य-ज्योतिस् (समास-प्रातिपदिक; कर्मधारय/तत्पुरुषः)

• कृत्वा: having made
• कृत्वा: पूर्वक्रिया (absolutive) — ‘having made’
• Type: Verbal derivative
• Root: √कृ (कृञ्)

• यः: who
• यः: कर्तृ — ‘ददाति’ इत्यस्य कर्ता
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सम्बन्ध-सर्वनाम)

• ददाति: gives
• ददाति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √दा (डादाने/दाने)

• शतौदनाम्: a hundred portions of cooked rice (a ‘hundred-odana’ gift)
• शतौदनाम्: कर्म — ‘ददाति’ इत्यस्य कर्म
• Type: Noun
• Root: शत-ओदन (समास-प्रातिपदिक; षष्ठी-तत्पुरुष/कर्मधारयार्थः: ‘शतं ओदनानाम्’/‘शतोदनः’)

Attribution

Rishi: Atharvanic ritual tradition

Devata: Lokas (worlds) / Anna; gold as solar auspiciousness; implicitly Agni

Chandas: Anuṣṭubh

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From calm declaration to wonder at total attainment.","listener_experience":"A sense of guaranteed completeness—nothing is left un-won when the gift is properly sanctified.","intensity":4}