Mantra 36

Sukta 8

Sanskrit (Devanagari)

इमामेषां पृथिवीं वस्त एकोऽन्तरिक्षं पर्येको बभूव । दिवमेषां ददते यो विधर्ता विश्वा आशाः प्रति रक्षन्त्येके

IAST Transliteration

imā́m eṣā́ṃ pṛthivī́ṃ váste éko ’ntárikṣaṃ páry éko babhūva | dívaṃ eṣā́ṃ dadate yó vidhártā víśvā ā́śāḥ práti rakṣanty éke ||

English Translation (Griffith/Whitney)

One of them inhabits this Earth; one, encompassing, hath become the Mid-air. He who is Ordainer bestows on them the Heaven; and certain ones guard, each over against, all regions.

Translation

ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରୁ ଜଣେ ଏହି ପୃଥିବୀରେ ବସନ୍ତି; ଜଣେ ସର୍ବତ୍ର ବ୍ୟାପି ଅନ୍ତରିକ୍ଷ ହୋଇଛନ୍ତି। ଯେ ଵିଧର୍ତା (ବ୍ୟବସ୍ଥାପକ) ସେ ସେମାନଙ୍କୁ ଦ୍ୟୌ (ସ୍ୱର୍ଗ) ଦାନ କରନ୍ତି; ଏବଂ କେତେକ, ପ୍ରତିପକ୍ଷ ଭାବେ ଅବସ୍ଥିତ ହୋଇ, ସମସ୍ତ ଦିଗ-ପ୍ରଦେଶକୁ ରକ୍ଷା କରନ୍ତି।

Word by Word

• इमाम्: this (her/this one)
• इमाम्: कर्म
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• एषाम्: of these
• एषाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• पृथिवीम्: earth
• पृथिवीम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• वस्ते: dwells / inhabits
• वस्ते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: वस् (धातु, 2P) अथवा वस् (धातु, 1P) + लट्

• एकः: one (person/being)
• एकः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• अन्तरिक्षम्: mid-air, atmosphere
• अन्तरिक्षम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: अन्तरिक्ष (प्रातिपदिक)

• परि: around, all around
• परि: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: परि

• एकः: one
• एकः: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: एक (प्रातिपदिक)

• बभूव: became / came to be
• बभूव: क्रिया
• Type: Verb
• Root: भू (धातु) + लिट्

• दिवम्: heaven, sky
• दिवम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: दिव्/द्यौ (प्रातिपदिक: दिव्/द्यौः)

• एषाम्: of these
• एषाम्: सम्बन्ध (genitive)
• Type: Pronoun
• Root: एतद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• ददते: they give / they grant
• ददते: क्रिया
• Type: Verb
• Root: दा (धातु, 3P) + लट्

• यः: who
• यः: कर्तृ
• Type: Relative pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• विधर्ता: the supporter, sustainer, ordainer
• विधर्ता: कर्तृ
• Type: Agent noun (participle-derived)
• Root: वि + धृ (धातु) → विधर्तृ (कृदन्त-प्रातिपदिक)

• विश्वाः: all
• विश्वाः: कर्तृ
• Type: Adjective
• Root: विश्व (प्रातिपदिक)

• आशाः: directions, quarters
• आशाः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: आशा (प्रातिपदिक)

• प्रति: towards, in return, against
• प्रति: (क्रियाविशेषण)
• Type: Indeclinable (preverb/preposition)
• Root: प्रति

• रक्षन्ति: they protect
• रक्षन्ति: क्रिया
• Type: Verb
• Root: रक्ष् (धातु, 1P) + लट्

• एके: some / certain ones
• एके: कर्तृ
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: एक (प्रातिपदिक)

Attribution

Rishi: Speculative Atharvanic seer.

Devata: Vidhartṛ (Ordainer/Supporter) and directional guardians (functional deities).

Chandas: Jagatī/Triṣṭubh tendency (irregular in AV transmission).

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From calm placement to confident guardedness.","listener_experience":"Settling, clarifying; feels like aligning one’s inner ‘floors’ and locking the doors in each direction.","intensity":4}