Mantra 4

Sukta 10

Sanskrit (Devanagari)

यया द्यौर्यया पृथिवी ययापो गुपिता इमाः। वशां सहस्रधारां ब्रह्मणाच्छावदामसि

IAST Transliteration

yayā́ dyaúr yayā́ pṛthivī́ yayā́po gupitā́ imā́ḥ | vaśā́ṃ sahásradhārāṃ bráhmaṇā́cchā́ vadāmasi ||

English Translation (Griffith/Whitney)

By that whereby Heaven, whereby Earth, whereby these Waters are guarded—unto the thousand-streaming Vaśā we speak, with brahman (sacred power).

Translation

ଯେ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଦ୍ୟୌ (ଆକାଶ), ଯେ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ପୃଥିବୀ, ଏବଂ ଯେ ଶକ୍ତିଦ୍ୱାରା ଏହି ଜଳମାନେ ରକ୍ଷିତ—ସେହି ସହସ୍ରଧାରା ବଶାକୁ ଆମେ ବ୍ରହ୍ମଣା (ପବିତ୍ର ମନ୍ତ୍ରଶକ୍ତିରେ) ସମ୍ବୋଧନ କରି କଥା କହୁଛୁ।

Word by Word

• यया: by which (fem.)
• यया: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-

• द्यौः: the sky
• द्यौः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: द्यौ (प्रातिपदिक) / दिव्-शब्दः

• यया: by which
• यया: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-

• पृथिवी: the earth
• पृथिवी: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: पृथिवी (प्रातिपदिक)

• यया: by which
• यया: करण
• Type: Pronoun
• Root: यद् (सर्वनाम-प्रातिपदिक) → या-

• आपः: the waters
• आपः: कर्तृ
• Type: Noun
• Root: अप् (प्रातिपदिक) → आपः

• गुपिताः: protected, guarded
• गुपिताः: कर्तृ
• Type: Participle (past passive)
• Root: √गुप् (रक्षणे) → गुपित (क्त-प्रत्यय)

• इमाः: these
• इमाः: कर्तृ
• Type: Pronoun
• Root: इदम् (सर्वनाम-प्रातिपदिक)

• वशाम्: the cow (vashā; a cow for rite/oblation)
• वशाम्: कर्म
• Type: Noun
• Root: वशा (प्रातिपदिक)

• सहस्रधाराम्: having a thousand streams (richly flowing)
• सहस्रधाराम्: कर्म
• Type: Adjective
• Root: सहस्र-धारा (समास-प्रातिपदिक)

• ब्रह्मणा: with sacred word/prayer (brahman)
• ब्रह्मणा: करण
• Type: Noun
• Root: ब्रह्मन् (प्रातिपदिक)

• अच्छ: towards, unto
• अच्छ: (गत्यर्थे उपपद-निबद्धम्)
• Type: Indeclinable
• Root: अच्छ (अव्यय)

• आवदामसि: we speak/utter
• आवदामसि: क्रिया
• Type: Verb
• Root: √वद् (भाषणे) उपसर्गः आ-

Attribution

Rishi: Atharvanic tradition (anukramaṇī needed).

Devata: Brahman (sacred power) / Cosmic supports (Heaven-Earth-Waters)

Chandas: Anuṣṭubh (to be confirmed)

Mantra Rasa

{"primary_rasa":"shanta","secondary_rasa":"adbhuta","emotional_arc":"From cosmic contemplation to confident domestic installation.","listener_experience":"Calm assurance that one’s livelihood is held within a larger order.","intensity":4}