Sutra 43
Devanagari script
न चात्मार्थं कंचिदुत्कृष्टमुपभोगं कारयेत् ॥ कZ_०५.६.४३ ॥
Transliteration
na cātmārthaṃ kaṃcid utkṛṣṭam upabhogaṃ kārayet
Translation
ଏବଂ ନିଜ ସ୍ୱାର୍ଥ ପାଇଁ କୌଣସି ଉତ୍କୃଷ୍ଟ ଭୋଗ-ବିଲାସର ବ୍ୟବସ୍ଥା କରିବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Word by Word
नnot
न:
TypeParticle (Negation)
Rootन
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
चand
च:
TypeParticle (Conjunction)
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
आत्मार्थम्for one’s own purpose / for personal benefit
आत्मार्थम्:
TypeNoun (compound used adverbially)
Rootआत्मन् + अर्थ
Formनपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, द्वितीया; क्रियाविशेषणवत् (for one’s own purpose)
कंचित्any (person) / someone
कंचित्:
TypePronoun (indefinite)
Rootकिम्
Formपुंलिङ्गम्, एकवचनम्, द्वितीया; अनिश्चितार्थक (someone/anyone)
उत्कृष्टम्excellent / superior
उत्कृष्टम्:
TypeAdjective (past passive participle used adjectivally)
Rootउत् + कृ (कृष्) / उत्कृष्ट (ppp)
Formनपुंसकलिङ्गम्, एकवचनम्, द्वितीया; ‘उपभोगम्’ इति विशेषणम्
उपभोगम्enjoyment; consumption; use of comforts
उपभोगम्:
TypeNoun
Rootउप + भुज्
Formपुंलिङ्गम्, एकवचनम्, द्वितीया; कर्मपदम्
कारयेत्should cause/arrange (to be done); should procure
कारयेत्:
TypeVerb (causative)
Rootकृ (कारयति)
Formणिच्-प्रत्ययान्त (causative) धातु: कृ; विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; अर्थः—‘cause to be done/arrange/procure’
Entities Mentioned
R
regent/minister (implicit)FAQs
Because conspicuous self-enrichment during a succession window signals usurpation intent, fractures the coalition, and invites rebellion or external challenge.