Devanagari scriptसंदर्शने कोपः वाक्यस्याश्रवणप्रतिषेधौ आसनचक्षुषोरदानम् वर्णस्वरभेदः एकाक्षिभ्रुकुट्योष्ठनिर्भोगः स्वेदश्वासस्मितानामस्थानोत्पत्तिः परमन्त्रणमकस्माद्व्रजनम् वर्धनमन्यस्य भूमिगात्रविलेखनमन्यस्योपतोदनम् विद्यावर्णदेशकुत्सा समदोषनिन्दा प्रतिदोषनिन्दा प्रतिलोमस्तवः सुकृतानवेक्षणम् दुष्कृतानुकीर्तनम् पृष्ठावधानमतित्यागः मिथ्याभिभाषणम् राजदर्शिनां च तद्वृत्तान्यत्वम् ॥ कZ_०५.५.०९ ॥
Transliterationsaṃdarśane kopaḥ vākyasyāśravaṇapratiṣedhau āsanacakṣuṣoradānam varṇasvarabhedaḥ ekākṣibhrukuṭyoṣṭhanirbhogaḥ svedaśvāsasmitānāmasthānotpattiḥ paramantraṇamakasmādvrajanam vardhanamanyasya bhūmigātravilekhanamanyasyopatodanam vidyāvarṇadeśakutsā samadoṣanindā pratidoṣanindā pratilomastavaḥ sukṛtānavekṣaṇam duṣkṛtānukīrtanam pṛṣṭhāvadhānamatityāgaḥ mithyābhibhāṣaṇam rājadarśināṃ ca tadvṛttānyatvam
Translationଅସନ୍ତୋଷର ଲକ୍ଷଣ: ଦେଖାହେଲେ କ୍ରୋଧ; କଥା ଶୁଣିବାକୁ କିମ୍ବା ଗ୍ରହଣ କରିବାକୁ ଅସ୍ୱୀକାର; ଆସନ ନ ଦେବା, ଦୃଷ୍ଟି ମଧ୍ୟ ନ ଦେବା; ବର୍ଣ୍ଣ ଓ ସ୍ୱରରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ; ଗୋଟିଏ ଆଖିରେ ଘୁରି ଦେଖିବା, ଭୃକୁଟି, ଓଠ ଟେଢ଼ା କରିବା; ଘାମ, ଶ୍ୱାସ-ପ୍ରଶ୍ୱାସର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଅସମୟର ହସ; ଅନ୍ୟମାନଙ୍କ ସହ ପରାମର୍ଶ; ହଠାତ୍ ଚାଲିଯିବା; ଅନ୍ୟକୁ ବଢ଼ାଇବା; ଭୂମି କିମ୍ବା ନିଜ ଅଙ୍ଗକୁ ଖୋଚିବା/ଲେଖିବା; ଅନ୍ୟକୁ ଖୋଚା ଦେବା/ତାନା ମାରିବା; ବିଦ୍ୟା, ବଂଶ କିମ୍ବା ଦେଶକୁ ଉପହାସ; ସାଧାରଣ ଦୋଷ କିମ୍ବା ପ୍ରତ୍ୟେକ ଦୋଷ ପାଇଁ ନିନ୍ଦା; ବିପରୀତ ଭାବରେ ସ୍ତୁତି; ସୁକୃତ୍ୟ ଅନଦେଖା; ଦୁଷ୍କୃତ୍ୟ ଉଲ୍ଲେଖ; ପିଠ ଦେଖାଇବା କିମ୍ବା ତ୍ୟାଗ; ମିଥ୍ୟା କଥା; ଏବଂ ରାଜାଙ୍କୁ ଦେଖିବା ଅଧିକାର ଥିବା ଲୋକମାନଙ୍କ ଆଚରଣରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ।
Word by Wordसंदर्शनेon being seen / at the time of an audience (meeting) वाक्यस्यof (one’s) speech / words अश्रवणnot listening / refusal to hear प्रतिषेधौtwo acts of prohibition/refusal (i.e., refusal to listen and refusal to respond/accept) अदानम्not giving; withholding (e.g., not offering a seat / not giving eye-contact) वर्णcolor/complexion; (also) phonetic class स्वरvoice; tone; vowel/accent भेदःchange/alteration (difference) एकाक्षिone-eyed look / looking with one eye (sidelong) भ्रुकुटिfrown; knitted eyebrows निर्भोगःcontortion/drawing (of the face), grimace (lit. distortion/withdrawal) श्वासof breathing (heavy breaths) स्मितानाम्of smiles (smirks) अस्थानat an improper time/place उत्पत्तिःarising/occurrence परमन्त्रणम्private whispering/consultation with another अकस्मात्suddenly; without cause व्रजनम्going away; departure वर्धनम्praising/raising; showing increase (of regard) अन्यस्यof another (person) विलेखनम्scratching; drawing lines (nervously) अन्यस्यof another (person) उपतोदनम्prodding/poking (someone) कुत्साcontempt; disparagement दोषfault; defect; offence प्रतिदोषeach fault in turn / fault-for-fault प्रतिलोमcontrary; perverse; against the grain स्तवःpraise (ironical/contrary praise here) सुकृतof good deeds/merits अनवेक्षणम्not noticing; not taking into account दुष्कृतof bad deeds/demerits अनुकीर्तनम्recounting; repeatedly mentioning अवधानम्attention (directed elsewhere/behind) अतित्यागःexcessive neglect/abandonment; over-disregard अभिभाषणम्speaking/addressing (someone) राजदर्शिनाम्of those who see/meet the king (royal visitors) तद्वृत्तानिthose behaviours/acts (of theirs) अन्यत्वम्difference/alteration; being otherwise (change from normal) Entities MentionedK
king (implied by rājadarśinām) FAQs
Because shifts in access networks often precede formal decisions; intermediaries adjust first when favor and information channels change.
