Sutra 5

Devanagari script

दौवारिकान्तर्वंशिकप्रशास्तृसमाहर्तृसंनिधातारश्चतुर्विंशतिसाहस्राः ॥ कZ_०५.३.०५ ॥

Transliteration

dauvārikāntarvaṃśikapraśāstṛsamāhartṛsaṃnidhātāraś caturviṃśatisāhasrāḥ

Translation

ଦୌବାରିକ (ଦ୍ୱାରପାଳ/ଚେମ୍ବରଲେନ), ଅନ୍ତର୍ବଂଶିକ (ଅନ୍ତଃପୁର ଅଧିକାରୀ), ପ୍ରଶାସ୍ତୃ (ଅନୁଶାସକ/ଅଧୀକ୍ଷକ), ସମାହର୍ତୃ (ମୁଖ୍ୟ ରାଜସ୍ୱ-ସଂଗ୍ରାହକ) ଓ ସଂନିଧାତୃ (କୋଷାଧ୍ୟକ୍ଷ/ଭଣ୍ଡାରପାଳ)ଙ୍କର ଭତ୍ତା ଚବିଶ ହଜାର।

Word by Word

• दौवारिक: doorkeepers, gate-guards
• Type: Noun
• Root: द्वार
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन (समासान्त-प्रातिपदिक: दौवारिक-); कर्मधारय/तत्पुरुष-निर्मित व्युत्पत्ति: द्वार + इक (द्वार-सम्बन्धी)

• अन्तर्वंशिक: inner-palace attendants/guards
• Type: Noun
• Root: वंश
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; समास: अन्तर् + वंशिक (अन्तःपुर-सम्बद्धः वंशिकः)

• प्रशास्तृ: superintendents, administrators
• Type: Noun
• Root: शास्
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; कर्तृवाचक-प्रातिपदिक (प्र + शास् + तृच्)

• समाहर्तृ: collectors of revenue, receiver-generals
• Type: Noun
• Root: हृ
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; कर्तृवाचक-प्रातिपदिक (सम् + आ + हृ + तृच्)

• संनिधातार: treasurers, custodians of the treasury/deposits
• Type: Noun
• Root: धा
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; कर्तृवाचक-प्रातिपदिक (सम् + नि + धा + तृ)

• चतुर्विंशति: twenty-four
• Type: Numeral
• Root: चतुर्विंशति
• Form: संख्यावाचक; अव्ययवत्/अपरिवर्तनीय-प्रयोग (२४)

• साहस्राः: thousands (i.e., 24,000)
• Type: Noun
• Root: साहस्र
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा बहुवचन; संख्यावाचक-विशेषण (सहस्र-सम्बन्धी = thousand)

Entities Mentioned

• dauvārika
• antarvaṃśika
• praśāstṛ
• samāhartṛ
• saṃnidhātṛ

More Details

FAQs

Why are the samāhartṛ and saṃnidhātṛ grouped with palace officers?

Both control sensitive choke points: money inflow (collection) and money/storage custody. Like palace access, these require high trust and insulation from bribery.