ताभ्यां पीडनैर्यथोक्तैश्च पीडितः सक्तो मुख्येषु परिहारोपहतः प्रकीर्णो मिथ्यासंहृतः सामन्ताटवीहृत इति कोशसङ्गवर्गः ॥ कZ_०८.४.४९ ॥
tābhyāṃ pīḍanair yathoktaiś ca pīḍitaḥ sakto mukhyeṣu parihāropahataḥ prakīrṇo mithyāsaṃhṛtaḥ sāmantāṭavīhṛta iti kośasaṅgavargaḥ.
ସେଇ ଦୁଇ (ଆଭ୍ୟନ୍ତର ଓ ବାହ୍ୟ) ଏବଂ ଅନ୍ୟ ଉକ୍ତ ପୀଡନ ଦ୍ୱାରା ପୀଡିତ ହେଲେ, କୋଷ (ରାଜକୋଷ) ଏହିପରି ‘କୋଷସଙ୍ଗ’ (ଜଟ/କ୍ଷତି) ହୁଏ: ମୁଖ୍ୟ ସ୍ଥାନରେ ଅଟକିଯାଏ, ଛାଡ଼/ପରିହାର ଦ୍ୱାରା କ୍ଷତିଗ୍ରସ୍ତ ହୁଏ, ଛିଟିଯାଏ (ଅସଂଗୃହୀତ ରହିଯାଏ), ମିଥ୍ୟାଭାବେ ସଂହୃତ ହୁଏ (ଠକେଇ ହିସାବ), କିମ୍ବା ସାମନ୍ତ ଓ ଅଟବୀ-ଲୁଟେରାମାନେ ହରଣ କରିନେଇଯାନ୍ତି। ଏହା କୋଷସଙ୍ଗର ବର୍ଗୀକରଣ।
Bottlenecks at key points, losses from remissions/exemptions, dispersed non-collection, fraudulent collection/accounting, and outright seizure by feudatories/forest raiders.
It links security and administration directly to fiscal performance: disorder and weak controls translate into predictable revenue pathologies.