Sutra 38
Devanagari script
विवीतं हि क्षेत्रेण बाध्यते इत्याचार्याः ॥ कZ_०८.४.३८ ॥
Transliteration
vivītaṃ hi kṣetreṇa bādhyate ityācāryāḥ
Translation
କାରଣ ଚରାଗାହ (ବିବୀତ) ଚାଷକ୍ଷେତ୍ରକୁ ଅନୁଗତ ହେବାକୁ ପଡ଼େ—ଏହିପରି ଆଚାର୍ୟମାନେ କହନ୍ତି।
Word by Word
विवीतम्a separated/segregated (plot/holding)
विवीतम्:
TypeAdjective (used substantively)
Rootवि-√वे/√वी (विवीत = वि-वीत, ‘separated/kept apart’ as adjectival past participle)
Formनपुंसकलिङ्गे प्रथमा/द्वितीया एकवचनम्; क्त-प्रत्ययान्त (भूतकर्मणि कृदन्त), विशेषणरूपेण ‘विवीत (पृथक् कृतम्)’
हिindeed; for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपातः; हेतौ/समर्थने (‘indeed/for’)
क्षेत्रेणby the field/land (as the determining factor)
क्षेत्रेण:
TypeNoun
Rootक्षेत्र
Formनपुंसकलिङ्गे तृतीया एकवचनम् (करणे/हेतौ)
बाध्यतेis overridden/invalidated; is set aside
बाध्यते:
TypeVerb
Root√बाध् (बाधते)
Formलट्-लकारः, वर्तमानकालः; कर्मणि प्रयोगः; प्रथमपुरुषः एकवचनम्; आत्मनेपदम्
इतिthus; ‘so’ (marking the quotation)
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formउक्त्यर्थकः निपातः; वाक्यसमाप्त्यर्थे
आचार्याःthe teachers/authorities (ācāryas)
आचार्याः:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formपुंलिङ्गे प्रथमा बहुवचनम्
Entities Mentioned
V
vivīta (pasture)K
kṣetra (cultivated field)FAQs
When pasture and cultivation conflict, the state prioritizes cultivation for revenue and food-security reasons.