Sutra 16
Devanagari script
स्वामी च सम्पन्नः स्वसम्पद्भिः प्रकृतीः सम्पादयति ॥ कZ_०८.१.१६ ॥
Transliteration
svāmī ca sampannaḥ svasampadbhiḥ prakṛtīḥ sampādayati
Translation
ଏବଂ ସମ୍ପନ୍ନ ସ୍ୱାମୀ ନିଜ ସମ୍ପଦଦ୍ୱାରା ରାଜ୍ୟର ପ୍ରକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ (ଅଙ୍ଗଗୁଡ଼ିକୁ) ଗଢ଼ି ଉଠାଇ ସୁସଜ୍ଜିତ କରନ୍ତି।
Word by Word
स्वामीthe king (sovereign)
स्वामी:
TypeNoun
Rootस्वामिन्
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
सम्पन्नःbeing endowed; prosperous; well-equipped
सम्पन्नः:
TypeParticiple
Rootसम् + √पद् (पद्यते) / सम्पन्न (ppp)
Formभूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; विशेषण (स्वामिनः)
स्वसम्पद्भिःby/with his own resources
स्वसम्पद्भिः:
TypeNoun
Rootस्व + सम्पद्
Formस्त्रीलिङ्ग; तृतीया-बहुवचन; करण/साधन-कारक (by means of)
प्रकृतीःthe constituents of the state
प्रकृतीः:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-बहुवचन; कर्म (object)
सम्पादयतिsecures; brings about; establishes
सम्पादयति:
TypeVerb
Rootसम् + √पद् (सम्पादयति)
Formलट्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; सकर्मक
Entities Mentioned
S
svāmin (king)P
prakṛtis (state elements)FAQs
The core components that make a state functional (leadership, ministers, territory/people, fortifications, treasury, army, allies); strengthening them is practical state-building.