Sutra 1
Devanagari script
दृढभक्तिः शीलबलारोग्यसत्त्वयुक्तः स्तम्भचापलहीनः सम्प्रियो वैराणामकर्तेत्यमात्यसम्पत् ॥ कZ_०१.९.०१ ॥
Transliteration
dṛḍhabhaktiḥ śīlabalārogyasattvayuktaḥ stambhacāpalahīnaḥ sampriyo vairāṇām akartety amātyasampat
Translation
ଅମାତ୍ୟର ଉତ୍କୃଷ୍ଟତା ଏହି—ଦୃଢ଼ ଭକ୍ତି/ନିଷ୍ଠା; ଶୀଳ, ବଳ, ଆରୋଗ୍ୟ ଓ ସାହସରେ ଯୁକ୍ତ; ଅହଂକାର ଓ ଚଞ୍ଚଳତା-ହୀନ; ସମସ୍ତଙ୍କ ପ୍ରିୟ; ଏବଂ ବୈର ସୃଷ୍ଟି ନ କରୁଥିବା।
Word by Word
दृढभक्तिःfirm loyalty/devotion
दृढभक्तिः:
TypeNoun (abstract quality)
Rootभज्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘भक्ति’ (स्त्री) + ‘दृढ’ (विशेषण)
शीलgood conduct/character
शील:
TypeNoun
Rootशील
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
बलstrength
बल:
TypeNoun
Rootबल
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
आरोग्यhealth
आरोग्य:
TypeNoun
Rootआरोग्य
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
सत्त्वcourage/fortitude (inner strength)
सत्त्व:
TypeNoun
Rootसत्त्व
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
युक्तःendowed with/possessing
युक्तः:
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootयुज्
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘युक्त’ = endowed/possessed of
स्तम्भrigidity/stubbornness (inert obstinacy)
स्तम्भ:
TypeNoun
Rootस्तम्भ
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
चापलfickleness/impulsiveness
चापल:
TypeNoun
Rootचापल
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासपूर्वपद)
हीनःfree from/devoid of
हीनः:
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootहा (हाय्)
Formभूतकृदन्त (क्त), पुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘हीन’ = devoid of, free from
सम्प्रियःhighly agreeable/dear (trustworthy, pleasing)
सम्प्रियः:
TypeNoun/Adjective
Rootप्री
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘सम्’ उपसर्गयुक्त ‘प्रिय’ = very dear/fully agreeable
वैराणाम्of enemies / of those bearing enmity
वैराणाम्:
TypeNoun
Rootवैर
Formनपुंसकलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन; ‘वैर’ = hostility/enmity
अकर्तेति“do not create (enmity) against enemies,” thus (i.e., he should not provoke enmity)
अकर्तेति:
TypeVerb (finite) + particle
Rootकृ
Form‘अकर्ते’ = लोट्/विधिलिङ् मध्यमपुरुष एकवचन (आत्मनेपद) प्रयोगः—‘(त्वं) न करिष्यसि/मा कर’ इत्यर्थे; ‘इति’ अव्यय (उद्धरण/वाक्यसमाप्ति)
अमात्यसम्पत्the set of qualifications/excellences of a minister
अमात्यसम्पत्:
TypeNoun (collective/abstract)
Rootसम् + पद्
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा एकवचन; ‘अमात्यस्य सम्पत्’ = ministerial excellence/qualifications
Entities Mentioned
A
amātyaFAQs
Because governance requires sustained effort, travel, crisis response, and endurance; physical fitness supports reliability in duty.
An official should avoid needless antagonism and manage disputes prudently, reducing political and administrative friction.