Sutra 22
Devanagari script
विक्षिप्तसैन्यमवश्यसैन्यं वेति विक्षिप्तं सैन्यं शक्यं प्रतिसंहर्तुं वश्यत्वादित्याचार्याः ॥ कZ_०७.९.२२ ॥
Transliteration
vikṣiptasainyam avaśyasainyaṃ veti vikṣiptaṃ sainyaṃ śakyaṃ pratisaṃhartuṃ vaśyatvād ity ācāryāḥ
Translation
‘ବିକ୍ଷିପ୍ତ ସେନା’ କିମ୍ବା ‘ଅବଶ୍ୟ ସେନା’—ଆଚାର୍ୟମାନେ କହନ୍ତି: ବିକ୍ଷିପ୍ତ ସେନା ବଶ୍ୟ ଥିବାରୁ ପୁନଃ ସଂହତ କରାଯାଇପାରେ।
Word by Word
विक्षिप्त-सैन्यम्a dispersed (scattered) army
विक्षिप्त-सैन्यम्:
TypeNoun (adjectival compound used substantively)
Rootविक्षिप्त (वि+क्षिप्) ; सैन्य
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया (वाक्ये ‘विक्षिप्तं सैन्यम्’ इति समाना-रूपता)
अवश्य-सैन्यम्an unmanageable (not amenable) army
अवश्य-सैन्यम्:
TypeNoun (adjectival compound used substantively)
Rootअवश्य ; सैन्य
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
इतिthus (so called)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण/परामर्शार्थक-अव्ययम्
विक्षिप्तम्dispersed, scattered
विक्षिप्तम्:
TypeAdjective
Rootविक्षिप्त (वि+क्षिप्)
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; ‘सैन्यम्’ इति विशेषणम्
सैन्यम्army
सैन्यम्:
TypeNoun
Rootसैन्य
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया
शक्यम्possible, feasible
शक्यम्:
TypeVerbal adjective (potential passive participle)
Rootशक्
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा; ‘(तत्) शक्यम्’ = ‘it is possible’
प्रतिसंहर्तुम्to draw back, to gather back (reconcentrate)
प्रतिसंहर्तुम्:
TypeVerb (infinitive)
Rootप्रति+सम्+हृ
Formतुमुनन्तम् (infinitive)
वश्यत्वात्because of controllability/tractability
वश्यत्वात्:
TypeNoun (abstract)
Rootवश्यत्व (वश्य + त्व)
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् पञ्चमी (हेतौ)
इतिthus
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formउद्धरण-समाप्त्यर्थक-अव्ययम्
आचार्याःthe teachers/authorities (say)
आचार्याः:
TypeNoun
Rootआचार्य
Formपुंलिङ्गे बहुवचनम् प्रथमा
Entities Mentioned
A
army (sainya)T
teachers (ācāryāḥ)FAQs
Whether it remains obedient/controllable; if so, dispersion is reversible through reconcentration.