Sutra 9
Devanagari script
एवं भूतो वा हीनशक्तिप्रतापपूरणार्थं सम्भाव्यार्थाभिसारी मूलपार्ष्णित्राणार्थं वा ज्यायांसं हीनो बलसमाद्विशिष्टेन लाभेन पणेत ॥ कZ_०७.७.०९ ॥
Transliteration
evaṃ bhūto vā hīnaśaktipratāpapūraṇārthaṃ sambhāvyārthābhisārī mūlapārṣṇitrāṇārthaṃ vā jyāyāṃsaṃ hīno balasamādviśiṣṭena lābhena paṇeta
Translation
କିମ୍ବା ଏପରି ସ୍ଥିତିରେ, ଦୁର୍ବଳ ରାଜା—ନିଜ ଶକ୍ତି ଓ ପ୍ରତାପର ଅଭାବ ପୂରଣ କରିବାକୁ, ସାଧ୍ୟ ଲାଭ ଦିଗକୁ ଅଗ୍ରସର ହୋଇ, କିମ୍ବା ନିଜ ମୂଳ ଓ ପଛଭାଗର ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ—କେବଳ ବଳ-ସମତାଠାରୁ ଅଧିକ ଲାଭର ଶର୍ତ୍ତରେ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା ସହିତ ଦରକଷା କରିପାରେ।
Word by Word
एवम्thus; in this manner
एवम्:
TypeIndeclinable
Rootएवम्
Formअव्यय (प्रकारवाचक)
भूतःhaving become; being in such a condition
भूतः:
TypeParticiple
Rootभू
Formकृदन्त; भूत (क्त); पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय (विकल्पार्थक)
हीन-शक्ति-प्रताप-पूरण-अर्थम्for the purpose of making up for deficiency of power and prestige
हीन-शक्ति-प्रताप-पूरण-अर्थम्:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formसमास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थक (अर्थम्)
सम्भाव्य-अर्थ-अभिसारीpursuing/aiming at an expected gain
सम्भाव्य-अर्थ-अभिसारी:
TypeAdjective
Rootअभि√सृ
Formसमास; पुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; विशेषण (लाभस्य/लाभेन)
मूल-पार्ष्णि-त्राण-अर्थम्or for the purpose of protecting the base and the rear
मूल-पार्ष्णि-त्राण-अर्थम्:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formसमास; नपुंसकलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन; प्रयोजनार्थक (अर्थम्)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formअव्यय (विकल्पार्थक)
ज्यायांसम्a stronger/superior (one)
ज्यायांसम्:
TypeAdjective
Rootज्यायस्
Formतुलनात्मक (comparative); पुंलिङ्ग, द्वितीया, एकवचन
हीनःbeing inferior; weaker
हीनः:
TypeAdjective
Rootहीन
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा, एकवचन; कर्तृविशेषण
बल-समाद्वि-शिष्टेनdistinguished by (superior) strength; backed by greater force
बल-समाद्वि-शिष्टेन:
TypeAdjective
Rootशिष्ट
Formसमास; पुं/नपुंसक, तृतीया, एकवचन; विशेषण (लाभेन)
लाभेनby/with a gain (advantage)
लाभेन:
TypeNoun
Rootलाभ
Formपुंलिङ्ग, तृतीया, एकवचन
पणेतshould bargain; should make an offer/enter into terms
पणेत:
TypeVerb
Root√पण्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
इतिthus (end-quotative)
इति:
TypeParticle
Rootइति
Formअव्यय (उद्धरण/समाप्त्यर्थक)
Entities Mentioned
S
stronger power (jyāyān)W
weaker power (hīna)FAQs
By tying the bargain to the stronger party’s needs and the weaker party’s strategic necessities—capacity shortfalls, feasible deliverables, and essential security (base/rear protection).