Sutra 16
Devanagari script
पार्श्वस्थो वा बलस्थयोरासन्नभयात्प्रतिकुर्वीत ॥ कZ_०७.२.१६ ॥
Transliteration
pārśvastho vā balasthayor āsannabhayāt pratikurvīta
Translation
କିମ୍ବା ପାର୍ଶ୍ୱସ୍ଥ ରାଜା, ବଳବାନ ପକ୍ଷମାନଙ୍କ ଠାରୁ ନିକଟ ଭୟ ଥିବାରୁ, ପ୍ରତିକାର କରିବା ଉଚିତ।
Word by Word
पार्श्वस्थःone stationed at the side; a close attendant/associate
पार्श्वस्थः:
TypeNoun (adjectival)
Rootपार्श्व + स्थ
Formप्रथमा-एकवचन, पुंलिङ्ग; विशेषणम् (कर्तरि)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
बलस्थयोःof the two who are stationed with the army/forces
बलस्थयोः:
TypeNoun (adjectival)
Rootबल + स्थ
Formषष्ठी/सप्तमी-द्विवचन? (रूपतः: -स्थयोः = षष्ठी-द्विवचन); ‘बलस्थ’ = बलमध्ये/बलपर्यन्ते स्थित; द्वयोः (two persons)
आसन्नभयात्from/owing to imminent danger
आसन्नभयात्:
TypeNoun
Rootआसन्न + भय
Formपञ्चमी-एकवचन, नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग (भय-शब्दः); हेतौ पञ्चमी
प्रतिकुर्वीतshould counteract / should retaliate
प्रतिकुर्वीत:
TypeVerb
Rootकृ (प्रति + कृ)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथम-पुरुष, एकवचन; लोट्-भावे विधानम्
Entities Mentioned
P
pārśvastha (neighboring king)T
two stronger forces (implicit)FAQs
When threat is immediate, waiting increases vulnerability; timely counter-action aims to disrupt the adversary’s initiative.