Sutra 5
Devanagari script
समबलाभावे हीनबलैः शुचिभिरुत्साहिभिः प्रत्यनीकभूतैर्बलवतः सम्भूय तिष्ठेद् यान्न मन्त्रप्रभावोत्साहशक्तिभिरतिसंदध्यात् ॥ कZ_०७.१५.०५ ॥
Transliteration
samabalābhāve hīnabalaiḥ śucibhir utsāhibhiḥ pratyanīkabhūtair balavataḥ sambhūya tiṣṭhed yān na mantraprabhāvotsāhaśaktibhir atisaṃdadhyāt
Translation
ଯଦି ସମବଳ ସହଯୋଗୀମାନେ ମଧ୍ୟ ଉପଲବ୍ଧ ନଥାନ୍ତି, ତେବେ ଶୁଚି, ଉତ୍ସାହୀ ଏବଂ ପ୍ରତିରୋଧୀ ମୋର୍ଚ୍ଚା ହେବାକୁ ସକ୍ଷମ ହୀନବଳ ସହଯୋଗୀମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ବଳବାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏକତ୍ର ହୋଇ ଦଢ଼ ହୋଇ ରହିବା ଉଚିତ; କେବଳ ମନ୍ତ୍ର, ପ୍ରଭାବ, ଉତ୍ସାହ ଓ ଶକ୍ତି ଯଥେଷ୍ଟ ବୋଲି ଭାବି ଅତିରିକ୍ତ ଭାବେ ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ହେବା ଉଚିତ ନୁହେଁ।
Word by Word
समबलाभावेin the absence of equal strength/forces
समबलाभावे:
TypeNoun
Rootअभाव
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी; समबलस्य अभावे = समबलाभावे (सप्तमी-तत्पुरुष)
हिindeed/for
हि:
TypeParticle
Rootहि
Formनिपात; अव्यय
हीनबलैःwith inferior forces
हीनबलैः:
TypeNoun (adjectival use)
Rootबल
Formनपुंसकलिङ्ग; बहुवचन; तृतीया; हीनं बलं येषां तैः (करण/सहकारक)
शुचिभिःwith pure/clean (disciplined) [men]
शुचिभिः:
TypeAdjective
Rootशुचि
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; तृतीया
उत्साहिभिःwith spirited/enthusiastic [men]
उत्साहिभिः:
TypeAdjective
Rootउत्साहिन्
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; तृतीया
प्रत्यनीकभूतैःhaving become a counter-opposing force
प्रत्यनीकभूतैः:
TypeParticiple (verbal adjective)
Rootभू
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; तृतीया; भूत (क्त) = ‘become’; प्रत्यनीक-भूत = having become a counter-front/opposing force
बलवतःof the strong(er) one
बलवतः:
TypeAdjective (substantival)
Rootबलवत्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; षष्ठी
सम्भूयhaving united (together)
सम्भूय:
TypeGerund
Rootसम्-भू
Formक्त्वान्त अव्यय; ‘having united/assembled’
तिष्ठेत्should stand/hold (one’s position)
तिष्ठेत्:
TypeVerb
Rootस्था
Formलोट्/विधिलिङ् (आज्ञार्थ/विध्यर्थ); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; ‘should stand/hold position’
यावत्until/as long as
यावत्:
TypeConjunction/Adverb
Rootयावत्
Formअव्यय; सीमा/पर्यन्तार्थे ‘until/as long as’
नnot
न:
TypeNegation
Rootन
Formनिषेधार्थक अव्यय
मन्त्रप्रभावोत्साहशक्तिभिःby (means of) counsel, influence, morale, and power
मन्त्रप्रभावोत्साहशक्तिभिः:
TypeNoun
Rootशक्ति
Formस्त्रीलिङ्ग; बहुवचन; तृतीया; मन्त्र-प्रभाव-उत्साह-शक्तयः (समाहार/समुच्चय)
अतिसंदध्यात्should not overdo/overextend (his measures)
अतिसंदध्यात्:
TypeVerb
Rootअति-सम्-धा
Formविधिलिङ्; परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन; ‘should not over-apply/over-press/over-extend (plans/operations)’ (न + अतिसंदध्यात्)
Entities Mentioned
H
hīnabala allies (weaker partners)B
balavān (strong adversary)FAQs
Because reliability, discipline, and morale can make smaller forces operationally useful—especially for forming a credible counter-front and sustaining resistance.