Sutra 11
Devanagari script
विपरीता बलवत्सामन्ता कोशदण्डावच्छेदनी च भूमिर्भवति ॥ कZ_०७.१०.११ ॥
Transliteration
viparītā balavatsāmantā kośadaṇḍāvacchedanī ca bhūmirbhavati
Translation
ଏହାର ବିପରୀତ, ବଳବାନ ପଡ଼ୋଶୀ ଶାସକ ଥିଲେ ସେ ଭୂମି କୋଷ ଓ ଦଣ୍ଡ (ସେନା) କୁ କ୍ଷୟ/କାଟିଦେବା ଭୂମି ହୋଇଯାଏ।
Word by Word
विपरीताःhostile, turned against (one)
विपरीताः:
TypeAdjective
Rootविपरीत
Formविशेषण; प्रथमा-बहुवचनम्; पुल्लिङ्ग (सामन्ताः इति पदस्य विशेषणम्)
बलवत्powerful, strong
बलवत्:
TypeAdjective (indeclinable-like usage)
Rootबलवत्
Formअव्ययीभाव-प्राय प्रयोगः; नपुंसकलिङ्गे एकवचनम्/अव्ययवत्; ‘सामन्ताः’ इत्यस्य विशेषणम् (अर्थतः ‘बलवन्तः’)
सामन्ताःneighbouring/feudatory kings (border rulers)
सामन्ताः:
TypeNoun
Rootसामन्त
Formप्रथमा-बहुवचनम्; पुल्लिङ्ग
कोशदण्डावच्छेदनीthat which cuts off/diminishes the treasury and the coercive power (army/punishment)
कोशदण्डावच्छेदनी:
TypeAdjective
Rootअवच्छेदनी
Formस्त्रीलिङ्ग; प्रथमा-एकवचनम्; ‘भूमिः’ इत्यस्य विशेषणम्; समासः: कोश-दण्ड (द्वन्द्वः) + अवच्छेदनी (तत्पुरुषः: ‘कोशदण्डयोः अवच्छेदनी’)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्यय
भूमिःland/territory
भूमिः:
TypeNoun
Rootभूमि
Formप्रथमा-एकवचनम्; स्त्रीलिङ्ग
भवतिbecomes/is
भवति:
TypeVerb
Rootभू
Formलट्-लकारः; प्रथमपुरुषः; एकवचनम्; परस्मैपदम्
Entities Mentioned
S
sāmanta (neighboring ruler)K
kośa (treasury)D
daṇḍa (army/coercive force)FAQs
A holding that demands continuous spending on garrisons, campaigns, and administration, thereby depleting revenue and degrading military readiness.
Avoid acquisitions that create an expensive border against a stronger neighbor unless compensating defenses, alliances, or fort networks are secured.