Sutra 27
Devanagari script
संहत्य दण्डं ब्रूयात्तुल्यवेतनोऽस्मि भवद्भिः सह भोग्यमिदं राज्यं मयाभिहितैः परोऽभिहन्तव्यः इति ॥ कZ_१०.३.२७ ॥
Transliteration
saṃhatya daṇḍaṃ brūyāt tulyavetano'smi bhavadbhiḥ saha bhogyam idaṃ rājyaṃ mayābhihitaiḥ paro'bhihantavyaḥ iti
Translation
ସେନାକୁ ସଂହତ କରି ସେ କହିବା ଉଚିତ: ‘ମୁଁ ମଧ୍ୟ ତୁମମାନଙ୍କ ପରି ସମାନ ବେତନ ପାଉଛି; ଏହି ରାଜ୍ୟ ତୁମମାନଙ୍କ ସହ ମିଶି ଭୋଗ/ସୁରକ୍ଷିତ କରିବାଯୋଗ୍ୟ। ମୋ ଆଦେଶରେ ଶତ୍ରୁକୁ ଆଘାତ କରି ନିହତ କରାଯିବ।’
Word by Word
संहत्यhaving united / having gathered together
संहत्य:
TypeGerund (Absolutive)
Rootसम् + हन्
Formक्त्वान्त अव्यय; उपसर्गः सम्; अर्थे—‘एकत्र कृत्वा/समवायेन’
दण्डम्the rod; punishment/force (state coercion)
दण्डम्:
TypeNoun
Rootदण्ड
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया
ब्रूयात्he should say
ब्रूयात्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formलिङ् (विधिलिङ्); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; एकवचन
तुल्य-वेतनःone with equal pay (an equal-salaried person)
तुल्य-वेतनः:
TypeAdjective (used as Noun)
Rootतुल्य + वेतन
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; समासः—कर्मधारयः (‘तुल्यं वेतनं यस्य’)
अस्मिI am
अस्मि:
TypeVerb
Rootअस्
Formलट्; परस्मैपद; उत्तमपुरुष; एकवचन
भवद्भिःby you (honoured sirs); with you
भवद्भिः:
TypePronoun (honorific)
Rootभवत्
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; तृतीया
सहtogether with
सह:
TypeIndeclinable
Rootसह
Formअव्यय; सह-योगे तृतीयया सह प्रयोगः
भोग्यम्to be enjoyed/shared
भोग्यम्:
TypeAdjective
Rootभोग्य
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया; ‘भुज्’ धातोः यत्-प्रत्ययान्त (enjoyable/fit to be enjoyed/shared)
इदम्this
इदम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया
राज्यम्the kingdom; sovereignty
राज्यम्:
TypeNoun
Rootराज्य
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया
मयाby me
मया:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formएकवचन; तृतीया
अभिहितैःby those who have been addressed/instructed (by me)
अभिहितैः:
TypePast Passive Participle (used adjectivally)
Rootअभि + धा (अभिधा)
Formपुंलिङ्ग; बहुवचन; तृतीया; क्त-प्रत्ययान्त; ‘अभिहित’ = ‘कथित/निर्दिष्ट’
परःthe other (party); the enemy
परः:
TypeNoun/Adjective
Rootपर
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; ‘अन्यः/शत्रुः’ अर्थे
अभिहन्तव्यःis to be struck/attacked; must be killed
अभिहन्तव्यः:
TypeGerundive (Future Passive Participle)
Rootअभि + हन्
Formपुंलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; तव्यत्-प्रत्ययान्त; कर्मणि—‘अभिहन्तव्यः’ = ‘हन्तव्यः/आक्रमणीयः’
इतिthus
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formअव्यय; वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-चिह्न
Entities Mentioned
D
daṇḍa (coercive power/army)R
rājya (state)FAQs
It frames the king as a co-stakeholder rather than a distant extractor, strengthening loyalty and willingness to bear risk by projecting distributive fairness and shared sacrifice.