Sutra 14
Devanagari script
दूष्यामित्राटवीबलैर्वा पूर्वं योधयित्वा श्रान्तमश्रान्तः परमभिहन्यात् ॥ कZ_१०.३.१४ ॥
Transliteration
dūṣyāmitrāṭavībalair vā pūrvaṃ yodhayitvā śrāntam aśrāntaḥ param abhihanyāt
Translation
କିମ୍ବା ପ୍ରଥମେ ଦୁର୍ବଳ ଶତ୍ରୁ-ଦଳ ଓ ଆଟବୀ (ବନ) ସେନାଦ୍ୱାରା ଯୁଦ୍ଧ କରାଇ ତାକୁ କ୍ଲାନ୍ତ କର; ପରେ ସେ କ୍ଲାନ୍ତ ହେଲେ, ନିଜେ ଅକ୍ଲାନ୍ତ ରହି ନିର୍ଣ୍ଣାୟକ ଭାବେ ଆଘାତ କର।
Word by Word
दूष्यa corruptible/liable-to-be-subverted (enemy element)
दूष्य:
TypeNoun/Adjective
Rootदूष्य
Formप्रथमा/द्वितीया एकवचनम् (नपुंसकलिङ्ग); विशेषणम्—‘दूष्य’ (दूषणीय/दूषित)
अमित्रof the enemy
अमित्र:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formषष्ठी एकवचनम् (पुंलिङ्ग) — ‘अमित्रस्य’
अटवीof the forest/woodland region
अटवी:
TypeNoun
Rootअटवी
Formषष्ठी एकवचनम् (स्त्रीलिङ्ग) — ‘अटव्याः’
बलैःwith forces/troops
बलैः:
TypeNoun
Rootबल
Formतृतीया बहुवचनम् (नपुंसकलिङ्ग)
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्ययम्
पूर्वम्first/beforehand
पूर्वम्:
TypeAdverb
Rootपूर्व
Formकालवाचक अव्ययम्
योधयित्वाhaving made (them) fight / having engaged (them) in battle
योधयित्वा:
TypeVerb
Rootयुध् (णिच्)
Formक्त्वान्त (absolutive); णिच्-प्रयोगः—‘योधयति’ (causative) → ‘योधयित्वा’ = युद्धं कारयित्वा
श्रान्तम्the exhausted (enemy)
श्रान्तम्:
TypeAdjective
Rootश्रान्त (√श्रम्)
Formद्वितीया एकवचनम् (पुंलिङ्ग) — कर्मपदं; ‘श्रान्त’ = थकित
अश्रान्तः(while) oneself not exhausted
अश्रान्तः:
TypeAdjective
Rootअश्रान्त
Formप्रथमा एकवचनम् (पुंलिङ्ग) — कर्तृपदं; ‘not exhausted’
परम्then/thereafter
परम्:
TypeAdverb
Rootपर
Formअव्ययीभाव-प्रयोग/क्रियाविशेषणम्—‘afterwards/then’
अभिहन्यात्should strike down/attack decisively
अभिहन्यात्:
TypeVerb
Rootहन् (अभि-)
Formलिङ् (विधिलिङ्) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष एकवचनम्; उपसर्गः ‘अभि-’
Entities Mentioned
Ā
āṭavī-bala (forest/irregular troops)E
expendable contingentsE
enemyFAQs
It conserves the state’s core military assets, shifts early combat risk to lower-value or irregular forces, and reserves fresh troops for a decisive outcome.