Sutra 15
Devanagari script
सर्वेषामासन्नाः सत्त्रिणः संघानां परस्परन्यङ्गद्वेषवैरकलहस्थानान्युपलभ्य क्रमाभिनीतं भेदमुपचारयेयुः असौ त्वा विजल्पति इति ॥ कZ_११.१.०६ ॥
Transliteration
sarveṣām āsannāḥ sattriṇaḥ saṃghānāṃ paraspara-nyaṅga-dveṣa-vaira-kalaha-sthānāny upalabhya kramābhinītaṃ bhedam upacārayeyuḥ—'asau tvā vijalpati' iti
Translation
ସମସ୍ତ ପକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟରେ ନିଯୁକ୍ତ ଗୁପ୍ତଚରମାନେ ସଂଘମାନଙ୍କ ଭିତରେ ପରସ୍ପର ଅପମାନ, ଦ୍ୱେଷ, ବୈର ଓ କଳହର ସ୍ଥାନଗୁଡ଼ିକୁ ଚିହ୍ନଟ କରି, କ୍ରମେ ଭେଦ ଘଟାଇବେ—“ସେ ତୁମ ବିରୋଧରେ କଥା କହୁଛି” ବୋଲି ଇଙ୍ଗିତ କରି।
Word by Word
सर्वेषाम्of all (of them)
सर्वेषाम्:
TypePronoun/Adjective
Rootसर्व
Formषष्ठी-बहुवचनम् (genitive plural), पुं/नपुं; सर्व-शब्दः
आसन्नाःnear, close (at hand)
आसन्नाः:
TypeAdjective
Rootआसन्न (आ+सद्/सन्)
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुं; विशेषणम्
सत्त्रिणःsattra-agents (spies posing as dependents/boarders)
सत्त्रिणः:
TypeNoun
Rootसत्त्रिन्
Formप्रथमा-बहुवचनम्, पुं; सत्त्रिन्-शब्दः
संघानाम्of the confederations/corporate bodies
संघानाम्:
TypeNoun
Rootसंघ
Formषष्ठी-बहुवचनम्, पुं; संघ-शब्दः
परस्परmutually, among themselves
परस्पर:
TypeIndeclinable/Adverbial
Rootपरस्पर
Formअव्ययम्; ‘mutually’ अर्थे
न्यङ्गslights/insults (acts of disparagement)
न्यङ्ग:
TypeNoun
Rootन्यङ्ग
Formद्वितीया-बहुवचनम्, नपुं; (न्यङ्ग-शब्दः)
द्वेषhatreds, animosities
द्वेष:
TypeNoun
Rootद्वेष
Formद्वितीया-बहुवचनम्, पुं; द्वेष-शब्दः
वैरenmities
वैर:
TypeNoun
Rootवैर
Formद्वितीया-बहुवचनम्, नपुं; वैर-शब्दः
कलहquarrels
कलह:
TypeNoun
Rootकलह
Formद्वितीया-बहुवचनम्, पुं; कलह-शब्दः
स्थानानिgrounds/points (for conflict)
स्थानानि:
TypeNoun
Rootस्थान
Formद्वितीया-बहुवचनम्, नपुं; स्थान-शब्दः
उपलभ्यhaving found/ascertained
उपलभ्य:
TypeVerb (absolutive)
Rootउप+लभ्
Formक्त्वान्त (absolutive/gerund)
क्रमgradually, step by step
क्रम:
TypeNoun
Rootक्रम
Formतृतीया-एकवचनम्, पुं; ‘क्रमेण’ अर्थे (instrumental of manner)
अभिनीतम्brought about/introduced (engineered)
अभिनीतम्:
TypePast participle (verbal adjective)
Rootअभि+नी
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुं/नपुं; कर्मणि क्त-प्रत्ययान्त; ‘(भेदम्) अभिनीतम्’
भेदम्dissension, division
भेदम्:
TypeNoun
Rootभेद
Formद्वितीया-एकवचनम्, पुं; कर्म
उपचारयेयुःthey should apply/bring into operation
उपचारयेयुः:
TypeVerb
Rootउप+चर् (णिच्)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, बहुवचनम्; णिच्-प्रयोगः (causative)
असौthat man (he)
असौ:
TypePronoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम)
Formप्रथमा-एकवचनम्, पुं; अदस्-शब्दः
त्वाyou (accusative: you)
त्वा:
TypePronoun
Rootयुष्मद्
Formद्वितीया-एकवचनम् (enclitic form of त्वाम्)
विजल्पतिspeaks ill (prates against), maligns
विजल्पति:
TypeVerb
Rootवि+जल्प्
Formलट् (present indicative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्
इतिthus (quoting)
इति:
TypeParticle/Quotative
Rootइति
Formअव्ययम्; वाक्य-समाप्ति/उद्धरण-चिह्न
Entities Mentioned
S
sattriṇaḥ (embedded agents)S
saṅgha factions/leadersFAQs
Sudden provocation exposes the operator; gradual escalation normalizes suspicion, fragments trust networks, and makes the split appear endogenous.