Sutra 38
यदि वा पश्येत् अमित्रो मे शक्तियुक्तो वाग्दण्डपारुष्यार्थदूषणैः प्रकृतीरुपहनिष्यति सिद्धियुक्तो वा मृगयाद्यूतमद्यस्त्रीभिः प्रमादं गमिष्यति स विरक्तप्रकृतिरुपक्षीणः प्रमत्तो वा साध्यो मे भविष्यति विग्रहाभियुक्तो वा सर्वसंदोहेनैकस्थोऽदुर्गस्थो वा स्थास्यति स संहतसैन्यो मित्रदुर्गवियुक्तः साध्यो मे भविष्यति बलवान्वा राजा परतः शत्रुमुच्छेत्तुकामः तमुच्छिद्य मामुच्छिन्द्यादिति बलवता प्रार्थितस्य मे विपन्नकर्मारम्भस्य वा साहाय्यं दास्यति मध्यमलिप्सायां च इत्येवं आदिषु कारणेष्वमित्रस्यापि शक्तिं सिद्धिं चेच्छेत् ॥ कZ_०६.२.३८ ॥
yadi vā paśyet amitro me śaktiyukto vāgdaṇḍapāruṣyārthadūṣaṇaiḥ prakṛtīr upahaniṣyati siddhiyukto vā mṛgayādyūtamadyastrībhiḥ pramādaṃ gamiṣyati sa viraktaprakṛtir upakṣīṇaḥ pramatto vā sādhyo me bhaviṣyati vigrahābhiyukto vā sarvasaṃdohenaikastho 'durgastho vā sthāsyati sa saṃhatasainyo mitradurgaviyuktaḥ sādhyo me bhaviṣyati balavān vā rājā parataḥ śatrum ucchettukāmaḥ tam uccchidya mām uccindyād iti balavatā prārthitasya me vipannakarmārambhasya vā sāhāyyaṃ dāsyati madhyamalipsāyāṃ ca ity evaṃ ādiṣu kāraṇeṣv amitrasyāpi śaktiṃ siddhiṃ cecchet
କିମ୍ବା ଯଦି ସେ ପୂର୍ବରୁ ଦେଖେ—‘ମୋର ଶତ୍ରୁ ଶକ୍ତିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ କଠୋର ବାକ୍ୟ, କଠୋର ଦଣ୍ଡ ଏବଂ ଅର୍ଥଦୂଷଣ/ଆର୍ଥିକ ଲୁଟ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ପ୍ରକୃତିଗୁଡ଼ିକୁ (ରାଜ୍ୟଘଟକକୁ) କ୍ଷତି କରିବ; କିମ୍ବା ସିଦ୍ଧିଯୁକ୍ତ ହୋଇ ମଧ୍ୟ ମୃଗୟା, ଦ୍ୟୂତ, ମଦ୍ୟ ଓ ସ୍ତ୍ରୀମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରମାଦରେ ପଡ଼ିବ—ତେବେ ପ୍ରକୃତିଗୁଡ଼ିକ ବିରକ୍ତ ହୋଇ, ସେ କ୍ଷୀଣ କିମ୍ବା ପ୍ରମତ୍ତ ହୋଇ ମୋ ପାଇଁ ସାଧ୍ୟ ହେବ। କିମ୍ବା ସେ ଯୁଦ୍ଧରେ ଲିପ୍ତ ହୋଇ ସମସ୍ତ ସେନାକୁ ଗୋଟିଏ ସ୍ଥାନରେ ଏକତ୍ର କରି, ଦୁର୍ଗ ବିନା ରହିବ—ତେବେ ସଂହତ ସେନା ଥିଲେ ମଧ୍ୟ ମିତ୍ର ଓ ଦୁର୍ଗବିୟୁକ୍ତ ଥିବାରୁ ମୋ ପାଇଁ ସାଧ୍ୟ ହେବ। କିମ୍ବା ଅନ୍ୟର ଶତ୍ରୁକୁ ଉଚ୍ଛେଦ କରିବାକୁ ଇଚ୍ଛୁକ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ରାଜା—(‘ତାକୁ ଉଚ୍ଛେଦ କରି ପରେ ମୋତେ ମଧ୍ୟ ଉଚ୍ଛେଦ କରିଦେବ’ ଭାବି)—ମୋ ସହାୟତା ଚାହିଲେ, କିମ୍ବା ମୋର କାର୍ଯ୍ୟାରମ୍ଭ ବିଫଳ ହେଲେ, ଏବଂ ମଧ୍ୟମରାଜ ପଦ ଲାଭ କରିବା ଆକାଂକ୍ଷାରେ ମଧ୍ୟ, ମୋତେ ସହାୟତା ଦେବ।’ ଏପରି ଓ ଏହାଦି କାରଣରେ ଶତ୍ରୁର ଶକ୍ତି ଓ ସିଦ୍ଧିକୁ ମଧ୍ୟ (ନୀତିଦ୍ୱାରା) ଚାହିଁବା/ଅଧିଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।
FAQs
(1) Self-inflicted political damage: harsh punitive rule and economic depredation alienating constituents; (2) leader negligence driven by vices; (3) operational vulnerability: forces concentrated in one place without fort support and lacking allies; (4) alliance dynamics where a stronger king needs you and thus can be induced to support your recovery or your rise to ‘madhyama’ status.
Not admiration—appropriation: attract away his people/resources, leverage his mistakes, and convert his advantages into your own bargaining power or strategic position.