Sutra 24
Devanagari script
परिगृहीतां दासीमाहितिकां वा संरुद्धिकामधिचरतः पूर्वः साहसदण्डः चोरडामरिकभार्यां मध्यमः संरुद्धिकामार्यामुत्तमः ॥ कZ_०४.९.२४ ॥
Transliteration
parigṛhītāṃ dāsīm āhitikāṃ vā saṃruddhikām adhicarataḥ pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ coraḍāmarikabhāryāṃ madhyamaḥ saṃruddhikām āryām uttamaḥ
Translation
ଅଟକ ରହିଥିବା ନାରୀ—ଦାସୀ କିମ୍ବା ଭୃତ୍ୟା/ମଜୁର ନାରୀ—ଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ ଭୋଗ କଲେ ପ୍ରଥମ ସାହସଦଣ୍ଡ; ସେ ଯଦି ଚୋର କିମ୍ବା ଡାକୁ/ବିଦ୍ରୋହୀର ସ୍ତ୍ରୀ ହୁଏ ତେବେ ମଧ୍ୟମ; ଅଟକ ଆର୍ୟା (ସ୍ୱାଧୀନ/କୁଳୀନ ନାରୀ) ହେଲେ ଉତ୍ତମ ସାହସଦଣ୍ଡ।
Word by Word
परिगृहीताम्a woman who has been taken/kept (under someone’s protection)
परिगृहीताम्:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Root√ग्रह् (ग्रहण) उपसर्गः परि-
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्मणि-भूतकृदन्त (क्त) ‘परिगृहीता’ = ‘परिगृहीत’ (taken/kept)
दासीम्a female slave
दासीम्:
TypeNoun
Rootदास
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
आहितिकाम्a hired/contracted (wage-paid) woman
आहितिकाम्:
TypeAdjective (Noun used adjectivally)
Rootआहितिक
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘दासीम्’ विशेषयति
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
संरुद्धिकाम्a confined/restrained woman
संरुद्धिकाम्:
TypeNoun (used as adjective)
Rootसंरुद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘संरुद्धि’ (confinement/illegal restraint) + ‘-का’ (possessing/connected)
अधिचरतः(two persons) have intercourse with / violate
अधिचरतः:
TypeVerb (finite)
Root√चर् (गमन/आचरण) उपसर्गः अधि-
Formलट्-लकार; प्रथमपुरुष; द्विवचन; परस्मैपद; ‘अधिचरति’ = commits sexual intercourse/violates (contextual)
पूर्वःthe first (lowest)
पूर्वः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootपूर्व
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘दण्डः’ विशेषयति
साहसदण्डःthe punishment (fine) for sāhasa (violent offence)
साहसदण्डः:
TypeNoun
Rootसाहस + दण्ड
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; ‘साहसस्य दण्डः’
चोरडामरिकभार्याम्the wife of a thief/bandit
चोरडामरिकभार्याम्:
TypeNoun
Rootचोर + डामरिक + भार्या
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘भार्या’ प्रधान; ‘चोरस्य डामरिकस्य वा भार्या’ (contextual)
मध्यमःthe middle (grade)
मध्यमः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootमध्यम
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; (दण्डस्तरः)
संरुद्धिकाम्a confined/restrained woman
संरुद्धिकाम्:
TypeNoun (used as adjective)
Rootसंरुद्धि
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन
आर्याम्a respectable/free woman
आर्याम्:
TypeNoun/Adjective
Rootआर्य
Formस्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘स्त्री’ अर्थे ‘आर्या’ = respectable/free woman
उत्तमःthe highest (grade)
उत्तमः:
TypeAdjective (used substantively)
Rootउत्तम
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-एकवचन; (दण्डस्तरः)
Entities Mentioned
S
saṃruddhikā (confined woman)D
dāsīĀ
āhitikāC
coraḌ
ḍāmarikaĀ
āryāFAQs
The text uses social/legal status as a proxy for protected interest and public order impact, escalating punishment for violations against higher-status protected persons.