Sutra 18

Devanagari script

परिचारकजनं वा तद्विधाचारमतिस्वप्नं निद्राक्लान्तमाविग्नं शुष्कभिन्नस्वरमुखवर्णमनवस्थितं ॥ कZ_०४.६.१८ब् ॥

Transliteration

paricārakajanaṃ vā tadvidhācāram atisvapnaṃ nidrāklāntam āvignaṃ śuṣkabhinnasvaramukhavarṇam anavasthitaṃ ।

Translation

କିମ୍ବା ଏପରି ଆଚରଣ ଥିବା ପରିଚାରକ/ସେବକମାନଙ୍କୁ ସନ୍ଦେହ କରିବା ଉଚିତ: ଅତ୍ୟଧିକ ଶୋଇବା, ନିଦ୍ରାଭାବରୁ କ୍ଲାନ୍ତି, ଆତଙ୍କ/ଅଶାନ୍ତି, ଶୁଷ୍କ ଓ ବଦଳିଥିବା ସ୍ୱର, ମୁହଁ/ବର୍ଣ୍ଣର ପରିବର୍ତ୍ତନ, ଏବଂ ଅନବସ୍ଥିତି।

Word by Word

• परिचारकजनम्: the group of attendants/servants
• Type: Noun
• Root: परि-चर् (परिचरति) / जन
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया (कर्मपदम्)

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम्

• तद्विधाचारम्: having conduct of that kind
• Type: Adjective (used substantively)
• Root: तद् + विध / आ-चर् (आचरति)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘आचार’ इति विशेष्यं, ‘तद्विध’ इति विशेषणम्

• अतिस्वप्नम्: excessively sleepy
• Type: Adjective
• Root: स्वप् (स्वप्न)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘अति’ उपसर्गार्थः (अत्यधिक)

• निद्राक्लान्तम्: wearied by sleep
• Type: Adjective
• Root: निद्रा / क्लम् (क्लान्त)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘निद्रया क्लान्तः’

• आविग्नम्: disturbed/agitated
• Type: Adjective
• Root: वि-गम्/विज्? (विग्न) with आ- intensifier (आविग्न)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘आ’ उपसर्गेण तीव्रता

• शुष्कभिन्नस्वरमुखवर्णम्: having a dry, broken voice, and a (changed) face and complexion
• Type: Adjective (bahuvrihi, used substantively)
• Root: शुष् (शुष्क) / भिद् (भिन्न) / स्वर / मुख / वर्ण
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; ‘शुष्कः भिन्नः स्वरः मुखं वर्णश्च यस्य तत्’ (लक्षण-समुच्चय)

• अनवस्थितम्: unsteady, not composed
• Type: Adjective
• Root: अव-स्था (अवस्थित)
• Form: नपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; नञ्-प्रत्ययेन निषेधः

Entities Mentioned

• servants/attendants

More Details

FAQs

How should an administrator use these signs responsibly?

As leads for inquiry and corroboration (questioning, alibis, tool searches), not as sole proof—consistent with earlier emphasis on corroborating evidence.