Sutra 6
Devanagari script
धर्मस्थं विश्वासोपगतं सत्त्री ब्रूयात् असौ मे बन्धुरभियुक्तः तस्यायमनर्थः प्रतिक्रियतामयं चार्थः प्रतिगृह्यतामिति ॥ कZ_०४.४.०६ ॥
Transliteration
dharmasthaṃ viśvāsopagataṃ sattrī brūyāt—‘asau me bandhur abhiyuktaḥ; tasyāyam anarthaḥ pratikriyatām; ayaṃ cārthaḥ pratigṛhyatām’ iti ॥
Translation
ଧର୍ମସ୍ଥଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ଲାଭ କରି ସତ୍ତ୍ରି କହିବ—‘ମୋର ଜଣେ ବନ୍ଧୁ ଅଭିଯୁକ୍ତ; ତାଙ୍କର ଏହି ଅସୁବିଧା ନିବାରଣ କରନ୍ତୁ, ଏବଂ ଏହି ଧନ ଗ୍ରହଣ କରନ୍ତୁ।’
Word by Word
धर्मस्थम्the judge / the court-officer
धर्मस्थम्:
TypeNoun/Adjective
Rootधर्मस्थ
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; विशेषणरूपेण (ब्रूयात् इत्यस्य कर्म)
विश्वासोपगतम्trustworthy / having gained confidence
विश्वासोपगतम्:
TypeAdjective
Rootविश्वास-उपगत
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, द्वितीया; धर्मस्थम् इति विशेषणम्
सत्त्रीthe satrī (a designated agent/spy)
सत्त्री:
TypeNoun
Rootसत्त्री
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; कर्ता (ब्रूयात्)
ब्रूयात्should say / should state
ब्रूयात्:
TypeVerb
Rootब्रू
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपद, प्रथमपुरुष, एकवचन
असौthis man / that person (here he)
असौ:
TypePronoun
Rootअसद्/अदस् (सर्वनाम)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
मेof me / my
मे:
TypePronoun
Rootअस्मद्
Formषष्ठी (सम्बन्धे), एकवचन; ‘मम’
बन्धुःkinsman / relative
बन्धुः:
TypeNoun
Rootबन्धु
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; असौ इत्यस्य विशेषण/समानााधिकरण
अभियुक्तःaccused / charged
अभियुक्तः:
TypeParticiple (Verbal adjective)
Rootअभि-युज् (क्त)
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘असौ’ इत्यस्य विशेषणम्
तस्यof him / his
तस्य:
TypePronoun
Rootतद्
Formपुं/नपुंसक, एकवचन, षष्ठी
अयम्this
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
अनर्थःharm / loss / injury
अनर्थः:
TypeNoun
Rootअनर्थ
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘अयम्’ इत्यस्य समानााधिकरण
प्रतिक्रियताम्let it be remedied / let redress be made
प्रतिक्रियताम्:
TypeVerb
Rootप्रति-कृ
Formलोट् (imperative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः (let it be remedied)
अयम्this
अयम्:
TypePronoun
Rootइदम्
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
अर्थःproperty / money / asset
अर्थः:
TypeNoun
Rootअर्थ
Formपुंलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा; ‘अयम्’ इत्यस्य समानााधिकरण
प्रतिगृह्यताम्let it be received / accepted
प्रतिगृह्यताम्:
TypeVerb
Rootप्रति-ग्रह्
Formलोट् (imperative), आत्मनेपद, प्रथमपुरुष, एकवचन; कर्मणि/भावे प्रयोगः (let it be received/accepted)
इतिthus (quoting)
इति:
TypeQuotative particle
Rootइति
Formवाक्यसमाप्त्यर्थक/उद्धरणसूचक अव्यय
Entities Mentioned
D
dharmasthaS
sattrinFAQs
It operationalizes an integrity audit: the state tests whether judicial officers will subvert due process for payment, enabling removal/punishment and deterrence.