Sutra 13
Devanagari script
व्याधिभयमौपनिषदिकैः प्रतीकारैः प्रतिकुर्युः औषधैश्चिकित्सकाः शान्तिप्रायश्चित्तैर्वा सिद्धतापसाः ॥ कZ_०४.३.१३ ॥
Transliteration
vyādhibhayam aupaniṣadikaiḥ pratīkāraiḥ pratikuryuḥ auṣadhaiś cikitsakāḥ śāntiprāyaścittair vā siddhatāpasāḥ
Translation
ରୋଗଭୟକୁ ଔପନିଷଦିକ ପ୍ରତିକାର/ରକ୍ଷୋପାୟଦ୍ୱାରା ପ୍ରତିକରିବେ; ଚିକିତ୍ସକମାନେ ଔଷଧଦ୍ୱାରା କରିବେ; କିମ୍ବା ସିଦ୍ଧ ତପସ୍ବୀମାନେ ଶାନ୍ତି-ପ୍ରାୟଶ୍ଚିତ୍ତଦ୍ୱାରା କରିବେ।
Word by Word
व्याधि-भयम्fear of disease
व्याधि-भयम्:
TypeNoun
Rootव्याधि; भय
Formनपुंसकलिङ्ग, एकवचन, प्रथमा/द्वितीया; समस्तपदम्
औपनिषदिकैःby Upaniṣadic/ritual (esoteric) means
औपनिषदिकैः:
TypeAdjective
Rootउपनिषद् (→ औपनिषदिक)
Formपुंलिङ्ग/नपुंसकलिङ्ग, बहुवचन, तृतीया; विशेषणम्
प्रतीकारैःwith countermeasures/remedies
प्रतीकारैः:
TypeNoun
Rootप्रतीकार
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, तृतीया
प्रतिकुर्युःthey should counteract / should remedy
प्रतिकुर्युः:
TypeVerb
Rootकृ (प्रति + कृ)
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष, बहुवचन
औषधैःwith medicines
औषधैः:
TypeNoun
Rootऔषध
Formनपुंसकलिङ्ग, बहुवचन, तृतीया
चिकित्सकाःphysicians
चिकित्सकाः:
TypeNoun
Rootचिकित्सक
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा; कर्तृपदम्
शान्ति-प्रायश्चित्तैःwith pacificatory and expiatory rites
शान्ति-प्रायश्चित्तैः:
TypeNoun
Rootशान्ति; प्रायश्चित्त
Formनपुंसकलिङ्ग, बहुवचन, तृतीया; समस्तपदम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक-अव्ययम्
सिद्ध-तापसाःaccomplished ascetics
सिद्ध-तापसाः:
TypeNoun
Rootसिद्ध; तापस
Formपुंलिङ्ग, बहुवचन, प्रथमा; समस्तपदम्
Entities Mentioned
C
cikitsakāḥ (physicians)S
siddhatāpasāḥ (ascetics)A
auṣadha (medicines)FAQs
Kautilya designs a dual-track policy: biomedical intervention plus morale/meaning management to prevent panic and maintain order during outbreaks.