Sutra 7

Devanagari script

द्विकर्षहीनातिरिक्ते षट्पणो दण्डः ॥ कZ_०४.२.०७ ॥

Transliteration

dvikarṣahīnātirikte ṣaṭpaṇo daṇḍaḥ

Translation

ବିଚ୍ୟୁତି ଦୁଇ କର୍ଷ କମ୍ କିମ୍ବା ଅଧିକ ହେଲେ ଛଅ ପଣ ଦଣ୍ଡ।

Word by Word

• द्वि: two
• Type: Numeral
• Root: द्वि
• Form: पूर्वपद; संख्या-विशेषण; समासाङ्ग (द्विकर्ष- इत्यस्य पूर्वपदम्)

• कर्ष: karṣa (a unit of weight)
• Type: Noun
• Root: कृष् (कर्षण) / कर्ष (द्रव्य-परिमाण)
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासे अप्रथक्); ‘कर्ष’ = भार-परिमाण (weight-measure)

• हीन: deficient, short by
• Type: Adjective (Kṛdanta)
• Root: ही (हानौ) → हीन (कृदन्त)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); विशेषण; नपुंसकलिङ्गे/पुंलिङ्गे समासानुरूपम्; ‘हीन’ = कमी/न्यून

• अतिरिक्ते: in the case of excess (over and above)
• Type: Adjective (Kṛdanta)
• Root: अति + रिक् (विरिक्/रिक्त) → अतिरिक्त (कृदन्त)
• Form: सप्तमी एकवचन; (पुं/नपुं) ‘अतिरिक्त’ = अधिक/अधिशेष; अधिकरणे सप्तमी

• षट्: six
• Type: Numeral
• Root: षट्
• Form: पूर्वपद; संख्या-विशेषण; समासाङ्ग (षट्पण- इत्यस्य पूर्वपदम्)

• पण: paṇa (a monetary unit)
• Type: Noun
• Root: पण
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन (समासे); ‘पण’ = मुद्रा/रजत-मान (coin/money unit)

• दण्डः: the fine/penalty
• Type: Noun
• Root: दण्ड
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; विधेय (predicate nominative)

Entities Mentioned

• karṣa
• paṇa
• daṇḍa

More Details

FAQs

What does a fixed fine for a fixed deviation achieve administratively?

It standardizes enforcement across inspectors and markets, reducing arbitrariness and enabling consistent compliance expectations.