Sutra 8
Devanagari script
सप्तार्तवप्रजातां वरणादूर्ध्वमलभमानः प्रकृत्य प्राकामी स्यात् न च पितुरवहीनं दद्यात् ॥ कZ_०४.१२.०८ ॥
Transliteration
saptārtava-prajātāṃ varaṇād ūrdhvam alabhamānaḥ prakṛtyā prākāmī syāt; na ca pitur avahīnaṃ dadyāt
Translation
ବରଣ କରିବା ପରେ ମଧ୍ୟ ଯଦି କେହି ପୁରୁଷ ଋତୁମତୀ ହୋଇ ସପ୍ତ ଋତୁ (ସାତ ମାସିକ) ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିଥିବା କନ୍ୟାକୁ ପାଉନାହିଁ, ତେବେ ସେ ନିୟମତଃ ‘ପ୍ରାକାମୀ’ (ଅଧିକାରୀ) ହେବ; ଏବଂ ପିତାଙ୍କ ପ୍ରାପ୍ୟ କମିଯାଏ ଏମିତି କିଛି ତାଙ୍କୁ ଦେବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରାଯିବ ନାହିଁ।
Word by Word
सप्तseven
सप्त:
TypeNumeral/Adjective
Rootसप्तन्
Formसंख्या-विशेषणम्; प्रथमा/द्वितीया एकवचन-नपुंसकलिङ्गे (समासपूर्वपदम्)
आर्तवmenstrual/seasonal (relating to menses/fertile period)
आर्तव:
TypeNoun/Adjective
Rootऋतु/आर्तव
Formसमासाङ्गम्; ‘आर्तव’ = ऋतुसम्बन्धि/मासिकधर्मसम्बन्धि; (समासपूर्वपदम्)
प्रजाताम्one who has borne (children); a woman who has produced offspring
प्रजाताम्:
TypeNoun/Participle (PPP used adjectivally)
Root√जन् (जन)
Formस्त्रीलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘प्र-जात’ = उत्पन्ना/प्रसूताः (समासान्तपद-रूपेण)
वरणात्from the selection/acceptance (in marriage)
वरणात्:
TypeNoun
Root√वृ (वरण)
Formनपुंसकलिङ्गे पञ्चमी एकवचनम्; ‘वरण’ = चयन/स्वीकार (विवाहादौ)
ऊर्ध्वम्thereafter; after that
ऊर्ध्वम्:
TypeAdverb
Rootऊर्ध्व
Formअव्ययम्; ‘ऊर्ध्वम्’ = अनन्तरम्/परम्
अलभमानःnot obtaining; failing to get
अलभमानः:
TypeVerb (Present participle)
Root√लभ्
Formलट्-लकारे वर्तमानकाले शतृ-प्रत्ययान्तः; परस्मैपदी; पुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; नञ्-पूर्वकः = ‘न लभमानः’ (not obtaining)
प्रकृत्याby nature; naturally
प्रकृत्या:
TypeNoun
Rootप्रकृति
Formस्त्रीलिङ्गे तृतीया एकवचनम्; करण/हेतु-अर्थे
प्राकामीoverly lustful; sexually uncontrolled
प्राकामी:
TypeAdjective
Rootप्राकामिन्
Formपुंलिङ्गे प्रथमा एकवचनम्; ‘प्राकामिन्’ = कामे प्रगल्भः/अतिशयेन कामुकः
स्यात्would be; should be considered
स्यात्:
TypeVerb
Root√अस्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदी; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
नnot
न:
TypeParticle (Negation)
Rootन
Formनिषेधार्थक-अव्ययम्
चand
च:
TypeParticle (Conjunction)
Rootच
Formसमुच्चयार्थक-अव्ययम्
पितुःof the father
पितुः:
TypeNoun
Rootपितृ
Formपुंलिङ्गे षष्ठी एकवचनम्
अवहीनम्not inferior; not less (than the father’s)
अवहीनम्:
TypeAdjective
Rootअवहीन
Formनपुंसकलिङ्गे द्वितीया एकवचनम्; ‘अव-हीन’ = न हीनम्/न न्यूनम् (not inferior/undiminished)
दद्यात्should give; should allot
दद्यात्:
TypeVerb
Root√दा
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदी; प्रथमपुरुषः एकवचनम्
Entities Mentioned
P
prospective groomM
maiden/brideF
father/guardianFAQs
It standardizes when a claim becomes legally cognizable after formal selection, reducing ambiguity and litigation in marriage disputes.
The state also tracks guardian/family economic interests and prevents opportunistic deductions or withholding that would undercut the father’s recognized stake.