Sutra 16
Devanagari script
अवस्थाय तज्जातं पश्चात्कृता द्विगुणं दद्यात् ॥ कZ_०४.१२.१६ ॥
Transliteration
avasthāya tajjātaṃ paścātkṛtā dviguṇaṃ dadyāt
Translation
ଯଦି ସେ ଅପେକ୍ଷା କରି, ସେହି କାର୍ଯ୍ୟରୁ ଗର୍ଭ/ସନ୍ତାନ ଉତ୍ପନ୍ନ ହେବା ପରେ, ପରେ (ନିର୍ଣ୍ଣୟ ବିଳମ୍ବ କରି) ପରବର୍ତ୍ତୀ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ, ତେବେ ସେ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଦଣ୍ଡ ଦେବ।
Word by Word
अवस्थायin the (given) situation/at that stage
अवस्थाय:
TypeNoun
Rootअवस्था
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; सप्तमी (अधिकरण)
तत्-जातम्that which has arisen from that (i.e., the resulting amount/produce)
तत्-जातम्:
TypeAdjective (Kṛdanta)
Rootजन् (जात)
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा/द्वितीया (सन्दर्भानुसार); क्त-प्रत्ययान्त ‘जात’ (भूतकृदन्त)
पश्चात्afterwards/later
पश्चात्:
TypeIndeclinable
Rootपश्चात्
Formअव्यय; कालवाचक
कृताdone/performed (later)
कृता:
TypeParticiple (Kṛdanta)
Rootकृ
Formस्त्रीलिङ्ग; एकवचन; प्रथमा; क्त-प्रत्ययान्त (भूतकृदन्त)
द्विगुणम्double/twice (the amount)
द्विगुणम्:
TypeAdjective
Rootद्वि + गुण
Formनपुंसकलिङ्ग; एकवचन; द्वितीया (क्रियाविशेषणवत्—‘द्विगुणं’ = ‘twice’); अव्ययीभाववत् प्रयोगः
दद्यात्should give/should pay (should be made to pay)
दद्यात्:
TypeVerb
Rootदा (दान)
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; एकवचन
Entities Mentioned
O
offenderW
woman (implied)C
child/pregnancy (implied)S
stateFAQs
To penalize delay and to account for increased harm/complications once consequences (notably pregnancy/issue) become established.
Escalating liability to incentivize timely resolution and deter strategic stalling by offenders.