Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 16
Devanagari script
राजद्रव्याणामन्यद्रव्येनादानं परिवर्तनम् ॥ कZ_०२.८.१६ ॥
Transliteration
rājadravyāṇām anyadravyenādānaṃ parivartanam
Translation
‘ପରିବର୍ତ୍ତନ’ ହେଉଛି ରାଜଦ୍ରବ୍ୟକୁ ଅନ୍ୟ ଦ୍ରବ୍ୟ ଦେଇ ବଦଳାଇ ନେବା; ଅର୍ଥାତ୍ ରାଜସମ୍ପତ୍ତିର ବିନିମୟ/ପ୍ରତିସ୍ଥାପନ।
Word by Word
राजद्रव्याणाम्of royal/state property (of the king’s assets/revenue)
राजद्रव्याणाम्:
TypeNoun
Rootद्रव्य (राज- उपपद)
Formनपुंसकलिङ्ग; षष्ठी बहुवचन; ‘राजद्रव्य’ (= राज्ञः द्रव्य) इति समासपदस्य षष्ठी बहुवचनम्
अन्यद्रव्येनby/with other property (with a different item/asset)
अन्यद्रव्येन:
TypeNoun
Rootद्रव्य (अन्य- उपपद)
Formनपुंसकलिङ्ग; तृतीया एकवचन; ‘अन्यद्रव्य’ (= अन्यं द्रव्यं) इति समासपदस्य तृतीया एकवचनम्
आदानम्taking; receiving; acceptance
आदानम्:
TypeNoun (verbal noun)
Rootआ + √दा (दाने)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; क्रियानाम (भाव/कर्मवाचक) — ‘taking/receiving’
परिवर्तनम्exchange; substitution; conversion
परिवर्तनम्:
TypeNoun (action noun)
Rootपरि + √वृत्/√वर्त् (वर्तने)
Formनपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन; भाववाचक संज्ञा — ‘exchange/alteration’
Entities Mentioned
S
state stores (context)O
official custodian (context)FAQs
It is concealment-based theft: the offender masks removal by replacing with inferior/different items, complicating detection without inspection and valuation.