प्रचारचरित्रसंस्थानान्यनुपलभमानो हि प्रकृतः समुदयमज्ञानेन परिहापयति उत्थानक्लेशासहत्वादालस्येन शब्दादिष्विन्द्रियार्थेषु प्रसक्तः प्रमादेन संक्रोशाधर्मानर्थभीरुभायेन कार्यार्थिष्वनुग्रहबुद्धिः कामेन हिंसाबुद्धिः कोपेन विद्याद्रव्यवल्लभापाश्रयाद्दर्पेण तुलामानतर्कगणितान्तरोपधानाल्लोभेन ॥ कZ_०२.७.१० ॥
pracāracaritrasaṃsthānāny anupalabhamāno hi prakṛtaḥ samudayam ajñānena parihāpayati; utthānakleśāsahatvād ālasyena, śabdādiṣv indriyārtheṣu prasaktaḥ pramādena, saṃkrośādharmānarthabhīrubhāyena, kāryārthiṣv anugrahabuddhiḥ kāmena, hiṃsābuddhiḥ kopena, vidyādravyavallabhāpāśrayād darpeṇa, tulāmānatarkagaṇitāntaropadhānāl lobhena.
ଯେ ଅଧିକାରୀ ପ୍ରଚାର (କ୍ଷେତ୍ର କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ), ଆଚରଣ ଓ କାର୍ଯ୍ୟ-ସ୍ଥିତି ନିର୍ଣ୍ଣୟ କରିପାରେ ନାହିଁ, ସେ ଅଜ୍ଞାନରେ ସମୁଦାୟ ରାଜସ୍ୱର କ୍ଷତି କରେ; କର୍ତ୍ତବ୍ୟକୁ ଉଠିବାର ଶ୍ରମ ସହିନ ପାରିବାରୁ ଆଳସ୍ୟରେ; ଶବ୍ଦାଦି ଇନ୍ଦ୍ରିୟବିଷୟରେ ଆସକ୍ତ ହୋଇ ପ୍ରମାଦରେ; ଲୋକ-ଆକ୍ରୋଶ, ଅଧର୍ମ କିମ୍ବା ଅନର୍ଥର ଭୟରେ; କାମରେ କାର୍ଯ୍ୟାର୍ଥୀ/ଆବେଦକଙ୍କ ପ୍ରତି ଅନୁଚିତ ଅନୁଗ୍ରହବୁଦ୍ଧିରେ; କ୍ରୋଧରେ ହିଂସାବୁଦ୍ଧିରେ; ବିଦ୍ୟା, ଧନ ଓ ପ୍ରିୟଜନଙ୍କ ଆଶ୍ରୟରେ ଭରସା କରି ଦର୍ପରେ; ଏବଂ ଲୋଭରେ ତୁଳା-ମାପରେ ଠକେଇ କରି, ତର୍କ-ଗଣନାରେ ଲୁଚାଇଥିବା ତଫାତ ରଖି ଚାଳାକି କରି।
Kauṭilya links revenue loss to predictable behavioral drivers; governance must therefore monitor both processes (movement, status, accounts) and character/temptations that generate fraud.
Manipulation of weights and measures (tulā-māna) and accounting/calculation tricks with concealed discrepancies (gaṇitāntaropadhāna), i.e., quantitative falsification.