Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 10
Devanagari script
रूपदर्शकविशुद्धं हिरण्यं प्रतिगृह्णीयात् ॥ कZ_०२.५.१० ॥
Transliteration
rūpadarśaka-viśuddhaṃ hiraṇyaṃ pratigṛhṇīyāt.
Translation
ରୂପଦର୍ଶକ (ପରୀକ୍ଷକ/ନିରୀକ୍ଷକ) ଦ୍ୱାରା ଶୁଦ୍ଧ ବୋଲି ପ୍ରମାଣିତ ହେଲା ପରେ ମାତ୍ର ସେ ସୁନା ଗ୍ରହଣ କରିବ।
Word by Word
रूपदर्शकविशुद्धम्(gold) that is clearly marked/recognizable by its stamp/appearance and is pure
रूपदर्शकविशुद्धम्:
TypeAdjective (compound)
Rootरूप / दर्शक / विशुद्ध
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् प्रथमा/द्वितीया; हिरण्यम् इति पदस्य विशेषणम्; समासः: रूप-दर्शक (कर्मधारयः: ‘रूपं दर्शयति’ इति) + विशुद्धम् (‘विशुद्धं रूपदर्शकम्’ = ‘रूपदर्शकं च विशुद्धं च’)
हिरण्यम्gold; money in gold
हिरण्यम्:
TypeNoun
Rootहिरण्य
Formनपुंसकलिङ्गे एकवचनम् द्वितीया; कर्मपदम्
प्रतिगृह्णीयात्should accept/receive
प्रतिगृह्णीयात्:
TypeVerb
Root√ग्रह् (गृह्णाति) उपसर्गः प्रति-
Formविधिलिङ् (optative) परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः एकवचनम्; धातुः: √ग्रह्; अर्थः: ‘स्वीकरोतु/गृह्णीयात्’
Entities Mentioned
R
rūpadarśaka (assayer/inspector)H
hiraṇya (gold)FAQs
A state assayer/quality inspector who certifies bullion/coin standards before treasury acceptance.