Sutra 41
Devanagari script
स्त्रियं दासीमधिमेहयतां पूर्वः साहसदण्डः अदासीं मध्यमः कृतावरोधामुत्तमः कुलस्त्रियं वधः ॥ कZ_०२.३६.४१ ॥
Transliteration
striyaṃ dāsīm adhimehayatāṃ pūrvaḥ sāhasadaṇḍaḥ, adāsīṃ madhyamaḥ, kṛtāvarodhām uttamaḥ, kulastriyaṃ vadhaḥ.
Translation
ଦାସୀ ସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ବଳପୂର୍ବକ/ଅନୁଚିତ ଭୋଗ କଲେ ‘ନିମ୍ନ’ ସାହସ-ଦଣ୍ଡ; ଅଦାସୀ ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ‘ମଧ୍ୟମ’ ସାହସ-ଦଣ୍ଡ; ଅବରୋଧ/ଏକାନ୍ତରେ ରଖାଯାଇଥିବା ସ୍ତ୍ରୀ ପାଇଁ ‘ଉତ୍ତମ’ ସାହସ-ଦଣ୍ଡ; ଏବଂ କୁଲସ୍ତ୍ରୀଙ୍କୁ ଲଂଘନ କଲେ ମୃତ୍ୟୁଦଣ୍ଡ।
Word by Word
स्त्रियम्a woman (as the object/victim)
स्त्रियम्:
TypeNoun
Rootस्त्री
Formस्त्री-शब्दः; स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-एकवचनम्
दासीम्a female slave
दासीम्:
TypeNoun
Rootदासी
Formदासी-शब्दः; स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-एकवचनम्; स्त्रियम् इति विशेषणवत् (विशेष्य-सम्बन्धः)
अधिमेहयताम्(for two persons) who commit ‘adhimeha’ upon (a woman) (a specified sexual outrage/indecent act)
अधिमेहयताम्:
TypeVerb
Rootअधि√मिह् (मिह्)
Formलट्-लकारः; परस्मैपदम्; तृतीया-पुरुषः? (न); वस्तुतः—वर्तमानकाले कर्तरि; द्विवचन/बहुवचन-रूपम्: ‘अधिमेहयताम्’ = तृतीया-पुरुष-द्विवचनम् (आज्ञार्थे/विधौ) अथवा विधिलिङ्-सम्भावना; धातोः प्रेरणार्थक-प्रयोगः (मेहयति = causative of √मिह्) ; उपसर्गः ‘अधि’
पूर्वःthe first (lowest)
पूर्वः:
TypeAdjective
Rootपूर्व
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम्; ‘साहसदण्डः’ इति विशेषणम्
साहसदण्डःthe fine/penalty for violent outrage (sāhasa-penalty)
साहसदण्डः:
TypeNoun
Rootसाहस + दण्ड
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम्; समासः: साहसस्य दण्डः
अदासीम्a non-slave woman (a free woman)
अदासीम्:
TypeNoun
Rootअ + दासी
Formनञ्-समास/नञ्-पूर्वपद-प्रयोगः; स्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-एकवचनम्; ‘दासी’ इत्यस्य निषेधः = दासी-न-स्त्री (स्वतन्त्रा स्त्री)
मध्यमःthe middle (grade)
मध्यमः:
TypeAdjective
Rootमध्यम
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम्; (साहसदण्डः) इति अनुवर्तते
कृतावरोधाम्a woman who is confined/secluded (kept under restraint)
कृतावरोधाम्:
TypeNoun
Rootकृत + अवरोध
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-एकवचनम्; बहुव्रीहिः: कृतः अवरोधः यस्याः सा (स्त्री)
उत्तमःthe highest (grade)
उत्तमः:
TypeAdjective
Rootउत्तम
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम्; (साहसदण्डः) इति अनुवर्तते
कुलस्त्रियम्a respectable family woman
कुलस्त्रियम्:
TypeNoun
Rootकुल + स्त्री
Formस्त्रीलिङ्गः; द्वितीया-एकवचनम्; समासः: कुलस्य स्त्री (कुलीन-स्त्री/गृहिणी)
वधःdeath (capital punishment)
वधः:
TypeNoun
Rootवध
Formपुंलिङ्गः; प्रथमा-एकवचनम्; दण्डरूपेण विधानम्
Entities Mentioned
W
women (various legal statuses)FAQs
Kauṭilya ties punishment to perceived social injury and security breach (especially intrusion into guarded/secluded households and elite lineages).
Deterrence through differential valuation of social order; law is used to protect hierarchy and household integrity as state interests.