Sutra 10
Devanagari script
तस्करामित्राभ्यागमे शङ्खदुन्दुभिशब्दमग्राह्याः कुर्युः शैलवृक्षाधिरूढा वा शीघ्रवाहना वा ॥ कZ_०२.३४.१० ॥
Transliteration
taskarāmitrābhyāgame śaṅkhadundubhiśabdam agrāhyāḥ kuryuḥ śailavṛkṣādhirūḍhā vā śīghravāhanā vā
Translation
ଡାକୁ କିମ୍ବା ଶତ୍ରୁ ନିକଟେ ଆସିଲେ ଶଙ୍ଖ ଓ ଦୁନ୍ଦୁଭିର ଶବ୍ଦରେ ସତର୍କ ସଙ୍କେତ ଦେବେ; ପାହାଡ଼ ଉପରୁ କିମ୍ବା ଗଛ ଉପରେ ଚଢ଼ି, ଅଥବା ଦ୍ରୁତଗାମୀ ସ୍ୱାର-ଦୂତ ମାଧ୍ୟମରେ ମଧ୍ୟ (ଏହା) କରିପାରିବେ।
Word by Word
तस्करthieves, robbers
तस्कर:
TypeNoun
Rootतस्कर
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन (समासपूर्वपद/विशेषणरूपेण)
अमित्रenemies
अमित्र:
TypeNoun
Rootअमित्र
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन (समासपूर्वपद/विशेषणरूपेण)
अभ्यागमेupon the approach/arrival (i.e., in case of an incursion)
अभ्यागमे:
TypeNoun (action noun)
Rootअभि-आ-गम्
Formपुंलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; भाववाचक (अभ्यागम = आगमन/आक्रमण)
शङ्खconch (instrument)
शङ्ख:
TypeNoun
Rootशङ्ख
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (समासे)
दुन्दुभिdrum (kettledrum)
दुन्दुभि:
TypeNoun
Rootदुन्दुभि
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (समासे)
शब्दम्sound, signal-sound
शब्दम्:
TypeNoun
Rootशब्द
Formपुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; कर्मपद (अग्राह्याः कुर्युः इत्यस्य)
अग्राह्याःto be made ungraspable/undetectable (not to be perceived)
अग्राह्याः:
TypeAdjective (gerundive)
Rootग्रह् (गृह्णाति)
Formनपुंसकलिङ्ग? (न); वस्तुतः बहुवचन-प्रथमा; -य (णीय/यत्) प्रत्ययान्त कृदन्त; ‘अ-’ नकार; विधेयविशेषणम् (शब्दम् … अग्राह्याः)
कुर्युःthey should make/do
कुर्युः:
TypeVerb
Rootकृ
Formविधिलिङ् (optative); परस्मैपदम्; प्रथमपुरुष; बहुवचन
शैलrock, hill
शैल:
TypeNoun
Rootशैल
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (समासे)
वृक्षtree
वृक्ष:
TypeNoun
Rootवृक्ष
Formपुंलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन (समासे)
अधिरूढाःhaving climbed up / stationed atop
अधिरूढाः:
TypeParticiple (past passive)
Rootअधि-रुह्
Formकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; ‘शैलवृक्ष…’ इत्यस्य विशेषणम्
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय (either/or)
शीघ्रswift
शीघ्र:
TypeAdjective (used in compound)
Rootशीघ्र
Formअव्ययीभाव/विशेषणरूपेण पूर्वपद; ‘वाहन’ इत्यस्य विशेषणम्
वाहनाःswift riders/vehicles (swift-moving carriers)
वाहनाः:
TypeNoun
Rootवाहन
Formपुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; ‘(ते) … वा’ इत्यस्य कर्तृपद
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
Entities Mentioned
T
taskara (bandits)A
amitra (enemy)Ś
śaṅkha (conch)D
dundubhi (drum)FAQs
A low-cost, redundant mass-notification system that works without literacy or complex infrastructure, enabling coordinated response across dispersed settlements.
It combines line-of-sight broadcasting (elevated alarms) with point-to-point transmission (couriers), improving reliability and speed.