Sutra 49

Devanagari script

तेन गोमण्डलं खरोष्ट्रमहिषमजाविकं च व्याख्यातम् ॥ कZ_०२.३०.४९ ॥

Transliteration

tena gomaṇḍalaṃ kharoṣṭramahiṣamajāvikaṃ ca vyākhyātam

Translation

ଏହାଦ୍ୱାରା ଗୋପାଳ (ଗାଈର ଝୁଣ୍ଡ) ଏବଂ ଗଧା, ଉଷ୍ଟ୍ର, ମହିଷ, ଛାଗ ଓ ଭେଡ଼ା ପାଇଁ ମଧ୍ୟ ଏହି ନିୟମଗୁଡ଼ିକ ଲାଗୁ ବୋଲି ବ୍ୟାଖ୍ୟା ହେଲା।

Word by Word

• तेन: by that; thereby; with that (as the basis)
• Type: Pronoun
• Root: तद्
• Form: सर्वनाम-शब्दः; तृतीया-एकवचनम्; नपुंसकलिङ्गम् (करण/हेतु-अर्थे)

• गोमण्डलम्: the cattle group/category
• Type: Noun
• Root: गो + मण्डल
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; समासः—गो-सम्बन्धि मण्डलम्

• खर-उष्ट्र-महिष-मजा-आविकम्: (the groups of) donkeys, camels, buffaloes, goats, and sheep
• Type: Noun (collective/dvandva)
• Root: खर + उष्ट्र + महिष + अज + आविक
• Form: नपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; समाहार-द्वन्द्वः (समूहवाचक-एकवचनम्)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• व्याख्यातम्: has been explained; is thereby covered (by extension)
• Type: Verb (past passive participle)
• Root: वि + आ + ख्या
• Form: कृदन्तः (क्त-प्रत्ययान्तः); नपुंसकलिङ्गम्; प्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्; कर्मणि प्रयोगे ‘explained/covered’

Entities Mentioned

• cattle herds
• donkeys
• camels
• buffaloes
• goats
• sheep

More Details

FAQs

What drafting technique is used in this sutra?

An extension clause: rules stated for a core case (horses) are declared to cover analogous cases (other livestock).