Sutra 13

Devanagari script

अन्तरेषु द्विहस्तविष्कम्भं पार्श्वे चतुर्गुणायामं देवपथं कारयेत् ॥ कZ_०२.३.१३ ॥

Transliteration

antareṣu dvihastaviṣkambhaṃ pārśve caturguṇāyāmaṃ devapathaṃ kārayet

Translation

ଭିତର ଅନ୍ତରାଳଗୁଡ଼ିକରେ ସେ ଦୁଇ ହସ୍ତ ପ୍ରସ୍ଥର ଦେବପଥ (ଆଭ୍ୟନ୍ତରୀଣ ପଥ) କରାଇବ ଏବଂ ପାର୍ଶ୍ୱ ଅନୁସାରେ ତାହାର ଲମ୍ବ ପ୍ରସ୍ଥର ଚାରିଗୁଣ କରିବ।

Word by Word

• अन्तरेषु: in the intermediate spaces / at the intervals
• Type: Noun
• Root: अन्तर
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन; (स्थानवाचक) ‘अन्तर’ = अन्तराल/बीच के स्थानों में

• द्विहस्तविष्कम्भम्: a width of two cubits (two-hasta breadth)
• Type: Noun
• Root: विष्कम्भ
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘द्वि-हस्त’ (दो हाथ) + ‘विष्कम्भ’ (चौड़ाई/विस्तार)

• पार्श्वे: on the side / at the flank
• Type: Noun
• Root: पार्श्व
• Form: नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; ‘पार्श्व’ = बगल/किनारे पर

• चतुर्गुणायामम्: having a length four times (the measure)
• Type: Noun
• Root: आयाम
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘चतुर्-गुण’ (चार गुना) + ‘आयाम’ (लम्बाई/दीर्घता)

• देवपथम्: the ‘deva-patha’ (sacred/processional road)
• Type: Noun
• Root: देवपथ
• Form: पुंलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; ‘देव’ + ‘पथ’ = देवों का पथ/देव-मार्ग

• कारयेत्: should cause (it) to be made / should have (it) constructed
• Type: Verb
• Root: कृ (कारयति)
• Form: लोट्/विधिलिङ् (आज्ञार्थ/विधान); परस्मैपद; प्रथम-पुरुष; एकवचन; णिच् (causative) — ‘करवाए/निर्माण करवाए’

Entities Mentioned

• devapatha (internal passage)
• measurement: hasta

More Details

FAQs

Why regulate passage widths inside fortifications?

Standard widths prevent bottlenecks, enable quick reinforcement, and support predictable patrol and evacuation movement.