Sutra 25

Devanagari script

प्रत्यन्तेषु तराः शुल्कमातिवाहिकं वर्तनीं च गृह्णीयुः निर्गच्छतश्चामुद्रद्रव्यस्य भाण्डं हरेयुः अतिभारेणावेलायामतिर्थे तरतश्च ॥ कZ_०२.२८.२५ ॥

Transliteration

pratyanteṣu tarāḥ śulkam ātivāhikaṃ vartanīṃ ca gṛhṇīyuḥ nirgacchataś cāmudradravyasya bhāṇḍaṃ hareyuḥ atibhāreṇa avelāyām atīrthe tarataś ca

Translation

ସୀମାନ୍ତ ଅଞ୍ଚଳରେ ତରା/ଅଧିକାରୀମାନେ ପାରାପାର-ଶୁଳ୍କ, ଶୁଳ୍କ (କଷ୍ଟମ୍ସ), ପରିବହନ-ଶୁଳ୍କ ଓ ପଥ-କର ଗ୍ରହଣ କରିବେ; ଏବଂ ମୁଦ୍ରା/ପ୍ରମାଣିତି ବିନା ସମ୍ପତ୍ତି ନେଇ ବାହାରୁଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର, ତଥା ଅତିଭାର ସହ, ଅନୁଚିତ ସମୟରେ କିମ୍ବା ଅନିର୍ଦ୍ଧାରିତ ଘାଟରେ ପାର ହେଉଥିବା ବ୍ୟକ୍ତିର ସାମଗ୍ରୀ ଜବତ କରିବେ।

Word by Word

• प्रत्यन्तेषु: in the frontier regions
• Type: Noun
• Root: प्रत्यन्त
• Form: पुंलिङ्ग; सप्तमी-बहुवचन; (प्रत्यन्त = सीमावर्ती प्रदेश/सीमान्त)

• तराः: ferry-men
• Type: Noun
• Root: तार
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा-बहुवचन; (तार = तर्ता/नाविकः, ferry-man)

• शुल्कम्: toll, duty
• Type: Noun
• Root: शुल्क
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन

• आतिवाहिकम्: transit/transport duty
• Type: Adjective (used as Noun)
• Root: आतिवाहिक
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन; (शुल्कम् इति विशेषणम्)

• वर्तनीम्: route/road toll
• Type: Noun
• Root: वर्तनी
• Form: स्त्रीलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• गृह्णीयुः: should collect
• Type: Verb
• Root: ग्रह्
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन; (गृह्णीयुः = they should take/collect)

• निर्गच्छतः: of (goods) going out
• Type: Participle
• Root: निर्गम्
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; षष्ठी-एकवचन; पुं/नपुं (सन्दर्भे: द्रव्यस्य)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

• अमुद्र-द्रव्यस्य: of unsealed/unstamped goods
• Type: Noun
• Root: अमुद्रद्रव्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग; षष्ठी-एकवचन; (अ-मुद्र = अमुद्रित/अमुद्राङ्कित; द्रव्य = वस्तु)

• भाण्डम्: the package/consignment
• Type: Noun
• Root: भाण्ड
• Form: नपुंसकलिङ्ग; द्वितीया-एकवचन

• हरेयुः: should seize (confiscate)
• Type: Verb
• Root: हृ
• Form: विधिलिङ् (optative); परस्मैपद; प्रथमपुरुष; बहुवचन

• अतिभारेण: due to excessive load
• Type: Noun
• Root: अतिभार
• Form: पुंलिङ्ग; तृतीया-एकवचन; (करण/हेतु)

• अवेलायाम्: at an improper time
• Type: Noun
• Root: अवेला
• Form: स्त्रीलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन

• अतिर्थे: at a non-ford / unauthorized crossing
• Type: Noun
• Root: अतिर्थ
• Form: नपुंसकलिङ्ग; सप्तमी-एकवचन; (अ-तीर्थ = अतीर्थ, non-ford/unauthorized crossing place)

• तरतः: of (one) crossing
• Type: Participle
• Root: तॄ
• Form: शतृ-प्रत्ययान्त वर्तमानकृदन्त; षष्ठी-एकवचन; पुं/नपुं (सन्दर्भे: द्रव्यस्य/भाण्डस्य)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्यय

Entities Mentioned

• pratyanta (frontier)
• tarāḥ (ferry officials)

More Details

FAQs

What is ‘amudradravya’ in administrative terms?

Property lacking the state’s seal/attestation—i.e., unverified goods treated as suspect for smuggling or tax evasion.

Why regulate time and place of crossing?

To keep movement observable, reduce accidents, and prevent illicit transit through unofficial routes.