Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 11
Devanagari script
सम्यातीर्नावः क्षेत्रानुगताः शुल्कं याचेत् ॥ कZ_०२.२८.११ ॥
Transliteration
samyātīrnāvaḥ kṣetrānugatāḥ śulkaṃ yācet
Translation
ଯେ ନୌକାଗୁଡ଼ିକ ସଠିକ୍ ଭାବେ ପାର୍ ହୋଇ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ପ୍ରବେଶ କରେ, ସେମାନଙ୍କଠାରୁ ଶୁଳ୍କ ଦାବି କରିବା ଉଚିତ।
Word by Word
सम्यातीःproperly arriving / duly coming (ships)
सम्यातीः:
TypeVerb (participial)
Rootसम्-या
Formकृदन्त (क्तिन्/क्तिन्-प्रत्ययान्त स्त्रीलिङ्ग), प्रथमा बहुवचन; ‘सम्याती’ = सम्यग् याति इति/सम्यग् आगच्छन्तीः (नावः इत्यस्य विशेषणम्)
नावःships, boats
नावः:
TypeNoun
Rootनौ
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा बहुवचन
क्षेत्रानुगताःhaving come into the territory/area
क्षेत्रानुगताः:
TypeVerb (participial)
Rootअनु-गम्
Formसमासः: क्षेत्रस्य अनुगताः; कृदन्त (क्त-प्रत्ययान्त), पुंलिङ्ग प्रथमा बहुवचन (नावः इत्यस्य विशेषणरूपेण प्रयुक्तम्)
शुल्कम्duty, tax, customs charge
शुल्कम्:
TypeNoun
Rootशुल्क
Formनपुंसकलिङ्ग, द्वितीया एकवचन (कर्म)
याचेत्should demand / may ask for
याचेत्:
TypeVerb
Rootयाच्
Formविधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष एकवचन; कर्ता (अध्याहृतः) = शुल्काध्यक्षः/राजपुरुषः
Entities Mentioned
B
boatsT
territorial jurisdiction (kṣetra)T
toll collectorsFAQs
Revenue collection is conditioned on regulated use of state-managed crossings; it discourages evasive routes and supports orderly administration.
The ‘kṣetra’ functions as a fiscal jurisdiction: once entered after a proper crossing, toll liability attaches.