Sutra 22

Devanagari script

मेषशृङ्गीत्वक्क्वाथाभिषुतो गुडप्रतीवापः पिप्पलीमरिचसम्भारस्त्रिफलायुक्तो वा मैरेयः ॥ कZ_०२.२५.२२ ॥

Transliteration

meṣaśṛṅgī-tvak-kvāthābhiṣuto guḍa-pratīvāpaḥ pippalī-marica-sambhāras triphalā-yukto vā maireyaḥ

Translation

ମୈରେୟ ମେଷଶୃଙ୍ଗୀ-ଛାଲର କ୍ୱାଥରେ କିଣ୍ବନ କରି, ଗୁଡ଼ ଯୋଗ କରି, ପିପ୍ପଳୀ ଓ ମରିଚ (କଳାମରିଚ) ମସଲା-ସମ୍ଭାର ଦେଇ, ଇଚ୍ଛାନୁସାରେ ତ୍ରିଫଳା ମିଶାଇ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଏ।

Word by Word

• मेषशृङ्गी: meshaśṛṅgī (a medicinal plant)
• Type: Noun
• Root: मेषशृङ्गी
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (द्रव्यनाम)

• त्वक्: bark; (often) cinnamon bark
• Type: Noun
• Root: त्वच्
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (द्रव्यनाम)

• क्वाथ: decoction
• Type: Noun
• Root: क्वाथ
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

• अभिषुतः: pressed out; extracted (after decoction)
• Type: Participle
• Root: अभि-√सु (सुनोति)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘क्वाथः’ इत्यस्य विशेषणम्

• गुड: jaggery; molasses-cake sugar
• Type: Noun
• Root: गुड
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (द्रव्यनाम)

• प्रतीवापः: an added charge/ingredient (esp. fermenting additive)
• Type: Noun
• Root: प्रति-√वप्
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘गुडः’ इत्यनेन सह समासार्थः (गुडप्रतीवापः = गुडः प्रतीवापः यस्य)

• पिप्पली: long pepper
• Type: Noun
• Root: पिप्पली
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (द्रव्यनाम)

• मरिच: black pepper
• Type: Noun
• Root: मरिच
• Form: नपुंसकलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (द्रव्यनाम)

• सम्भारः: mixture; collection of ingredients (spice blend)
• Type: Noun
• Root: सम्-√भृ (भऱति) → सम्भार
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘पिप्पलीमरिचसम्भारः’ इत्यस्य प्रधानपदम्

• त्रिफला: triphala (the three-fruit compound)
• Type: Noun
• Root: त्रिफला
• Form: स्त्रीलिङ्ग; प्रथमा/द्वितीया एकवचन (द्रव्यनाम); त्रि+फला (तीणि फलानि)

• युक्तः: mixed; combined (with)
• Type: Participle
• Root: √युज् (युज्यते)
• Form: भूतकृदन्त (क्त); पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन; ‘मैरेयः’ इत्यस्य विशेषणम्

• वा: or; alternatively
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक अव्यय

• मैरेयः: maireya, a type of fermented liquor
• Type: Noun
• Root: मैरेय
• Form: पुंलिङ्ग; प्रथमा एकवचन

Entities Mentioned

• maireya
• guḍa (jaggery)
• pippalī
• marica
• triphalā
• meṣaśṛṅgī

More Details

FAQs

Why enumerate specific botanicals and spices in an administrative manual?

To define lawful composition, prevent harmful substitutions, and give inspectors objective criteria for compliance.