Sutra 6

Devanagari script

क्षौमदुकूलक्रिमितानकङ्कटहरितालमनःशिलाञ्जनहिङ्गुलुकलोहवर्णधातूनां चन्दनागुरुकटुककिण्वावराणां चर्मदन्तास्तरणप्रावरणक्रिमिजातानामाजैडकस्य च दशभागः पञ्चदशभागो वा ॥ कZ_०२.२२.०६ ॥

Transliteration

kṣaumadukūlakrimitānakaṅkaṭaharitālamanaḥśilāñjanahiṅgulukalohavarṇadhātūnāṃ candanāgurukaṭukakiṇvāvarāṇāṃ carmadantāstaraṇaprāvaraṇakrimijātānām ājaiḍakasya ca daśabhāgaḥ pañcadaśabhāgo vā

Translation

ଶଣ, ସୂକ୍ଷ୍ମ ବସ୍ତ୍ର, ରେଶମ, ଟିନ, ତାମ୍ର/କାଂସ୍ୟ, ହରିତାଳ, ମନଃଶିଳା, ଅଞ୍ଜନ, ହିଙ୍ଗୁଳ, ଧାତୁ ଓ ବର୍ଣ୍ଣଧାତୁ; ଏବଂ ଚନ୍ଦନ, ଅଗୁରୁ, କଟୁ ସୁଗନ୍ଧିଦ୍ରବ୍ୟ, କିଣ୍ୱ (କିଣ୍ୱିତ ପଦାର୍ଥ) ଇତ୍ୟାଦି; ତଥା ଚର୍ମ, ଦନ୍ତ (ହାତୀଦନ୍ତ), ଶୟନସାମଗ୍ରୀ, ଆବରଣ/ପ୍ରାବରଣ, ରେଶମକୀଟଜାତ ଦ୍ରବ୍ୟ ଓ ଛେଳି-ମେଷ ଉତ୍ପାଦ—ଏହାମାନଙ୍କର ଶୁଳ୍କ ଦଶମ ଭାଗ କିମ୍ବା ପଞ୍ଚଦଶମ ଭାଗ।

Word by Word

• क्षौमदुकूलक्रिमितानकङ्कटहरितालमनःशिलाञ्जनहिङ्गुलुकलोहवर्णधातूनाम्: of (the commodities such as) linen, silk-cloth, kṛmi-tāna, tin, orpiment, realgar, collyrium, cinnabar, black metal, and colored minerals/metals
• Type: Noun
• Root: धातु
• Form: षष्ठी-बहुवचनम् (gen. pl.); head: धातु (metals/minerals); long समाहार/सूची-समास of commodities

• चन्दनागुरुकटुककिण्वावराणाम्: of sandalwood, agaru, pungent drugs, ferment (kiṇva), and avara-type goods
• Type: Noun
• Root: अवर
• Form: षष्ठी-बहुवचनम् (gen. pl.); list of aromatics/ferments; head implicit ‘द्रव्य’

• चर्मदन्तास्तरणप्रावरणक्रिमिजातानाम्: of the kinds of leather, ivory, bedding/spreads, coverings/garments, and worm-produced goods
• Type: Noun
• Root: जात
• Form: षष्ठी-बहुवचनम् (gen. pl.); head: जात (kinds); qualifiers: चर्म, दन्त, आस्तरण, प्रावरण, क्रिमि

• आजैडकस्य: of ājaidaka (a specified assessed item/category)
• Type: Noun
• Root: आजैडक
• Form: षष्ठी-एकवचनम् (gen. sg.)

• च: and
• Type: Particle
• Root: च
• Form: समुच्चयार्थक-अव्ययम्

• दशभागः: a tenth share (10%)
• Type: Noun
• Root: भाग
• Form: प्रथमा-एकवचनम् (nom. sg.); दश + भाग

• पञ्चदशभागः: or a fifteenth share (15%)
• Type: Noun
• Root: भाग
• Form: प्रथमा-एकवचनम् (nom. sg.); पञ्चदश + भाग

• वा: or
• Type: Particle
• Root: वा
• Form: विकल्पार्थक-अव्ययम्

Entities Mentioned

• textile traders
• mineral/metal traders
• aromatic goods merchants
• customs classifiers

More Details

FAQs

What does the option 'one-tenth or one-fifteenth' suggest?

Administrative discretion within a band—rates could vary by region, supply conditions, strategic importance, or policy aims (encouragement vs. restraint).