Sutra 4

Devanagari script

पुष्पफलशाकमूलकन्दवाल्लिक्यबीजशुष्कमत्स्यमांसानां षड्भागं गृह्णीयात् ॥ कZ_०२.२२.०४ ॥

Transliteration

puṣpaphalaśākamūlakandavāllikyabījaśuṣkamatsyamāṃsānāṃ ṣaḍbhāgaṃ gṛhṇīyāt

Translation

ଫୁଲ, ଫଳ, ଶାକ, ମୂଳ, କନ୍ଦ, ଲତା, ବୀଜ, ଶୁଷ୍କ ସାମଗ୍ରୀ, ମାଛ ଓ ମାଂସ ଇତ୍ୟାଦିରେ ଷଷ୍ଠ ଭାଗ ଶୁଳ୍କ ଗ୍ରହଣ କରିବା ଉଚିତ।

Word by Word

• पुष्प: flower
• Type: Noun
• Root: पुष्प
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• फल: fruit
• Type: Noun
• Root: फल
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• शाक: vegetable/greens
• Type: Noun
• Root: शाक
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• मूल: root
• Type: Noun
• Root: मूल
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• कन्द: tuber/bulb
• Type: Noun
• Root: कन्द
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• वाल्लिक्य: produce of creepers/vines (wild creepers)
• Type: Noun
• Root: वाल्लिक्य
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• बीज: seed
• Type: Noun
• Root: बीज
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• शुष्क: dried
• Type: Adjective
• Root: शुष्क
• Form: विशेषण (समासाङ्ग); नपुंसकलिङ्ग/पुंलिङ्गानुरूपं रूपं (मत्स्य/मांसयोः विशेषणम्)

• मत्स्य: fish
• Type: Noun
• Root: मत्स्य
• Form: पुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• मांस: meat
• Type: Noun
• Root: मांस
• Form: नपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया एकवचन (समासाङ्ग)

• षड्भागम्: one-sixth share (tax/royal due)
• Type: Noun
• Root: भाग
• Form: पुंलिङ्ग, द्वितीया एकवचन; षड् + भाग = षड्भाग (षष्ठांशः)

• गृह्णीयात्: should take/collect (as due)
• Type: Verb
• Root: ग्रह्
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुष एकवचन; धातुः ग्रह्; अर्थः ‘गृह्णीयात्’ = ‘should take/levy’

Entities Mentioned

• food traders
• customs collectors

More Details

FAQs

Why specify a separate rate for common food and related items?

To balance revenue with affordability and steady provisioning; food taxation must avoid destabilizing prices while still funding the state.