Sutra 9

Devanagari script

क्रेतृसंघर्षे मूल्यवृद्धिः सशुल्का कोशं गच्छेत् ॥ कZ_०२.२१.०९ ॥

Transliteration

kretṛsaṃgharṣe mūlyavṛddhiḥ saśulkā kośaṃ gacchet

Translation

କ୍ରେତାମାନଙ୍କ ପ୍ରତିସ୍ପର୍ଧାରେ ମୂଲ୍ୟବୃଦ୍ଧି ହେଲେ, ସେହି ବୃଦ୍ଧି—ଶୁଳ୍କ ସହିତ—କୋଷକୁ ଯିବ।

Word by Word

• क्रेतृ-संघर्षे: in the buyers’ competition (bidding)
• Type: Noun (compound)
• Root: क्रेतृ (√क्री) ; संघर्ष (सम्+√घृष्)
• Form: सप्तमी एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; ‘क्रेतॄणां संघर्षे’ इति अर्थः

• मूल्य-वृद्धिः: the increase of price
• Type: Noun (compound)
• Root: मूल्य ; वृद्धि (√वृध्)
• Form: प्रथमा एकवचनम्; स्त्रीलिङ्गम्; कर्तृपदम्/विषयः

• स-शुल्का: together with the duty/fee
• Type: Adjective (compound)
• Root: शुल्क
• Form: प्रथमा एकवचनम्; स्त्रीलिङ्गम्; ‘मूल्यवृद्धिः’ इति विशेषणम्; सह + शुल्क (शुल्कसहितः/शुल्कयुक्ता)

• कोशम्: the treasury
• Type: Noun
• Root: कोश
• Form: द्वितीया एकवचनम्; पुंलिङ्गम्; कर्मपदम्

• गच्छेत्: should go / shall accrue
• Type: Verb
• Root: √गम्
• Form: विधिलिङ् (optative), परस्मैपदम्, प्रथमपुरुषः, एकवचनम्; ‘प्राप्नुयात्/गम्यताम्’ इति विधानार्थः

Entities Mentioned

• buyers
• treasury (kośa)

More Details

FAQs

What is the fiscal idea behind routing the price increase from buyer competition to the treasury?

It treats competitive surplus as public revenue in regulated sales, aligning market mechanisms with state finance.