Arthashastra — Adhyakshaprachara, Sutra 35
Devanagari script
रसस्य तु सुरायाः पुष्पफलयोस्तुषाङ्गाराणां सुधायाश्च शिखामानं द्विगुणोत्तरा वृद्धिः ॥ कZ_०२.१९.३५ ॥
Transliteration
rasasya tu surāyāḥ puṣpaphalayostuṣāṅgārāṇāṃ sudhāyāśca śikhāmānaṃ dviguṇottarā vṛddhiḥ
Translation
କିନ୍ତୁ ରସ/ଦ୍ରବ, ସୁରା, ପୁଷ୍ପ-ଫଳ, ତୁଷ ଓ କୋଇଲା, ଏବଂ ଚୁନ ପାଇଁ ‘ଶିଖା’ ମାନ ଦ୍ୱିଗୁଣ ଭାବେ ବଢ଼ାଇବା ଉଚିତ।
Word by Word
रसस्यof the juice/extract (yield)
रसस्य:
TypeNoun
Rootरस
Formषष्ठी-एकवचनम्, पुंलिङ्ग (रस-शब्द)
तुbut/and (contrastive)
तु:
TypeParticle
Rootतु
Formनिपात (अव्यय)
सुरायाःof liquor (sura)
सुरायाः:
TypeNoun
Rootसुरा
Formषष्ठी-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्ग
पुष्पफलयोःof flowers and fruits
पुष्पफलयोः:
TypeNoun
Rootपुष्प + फल
Formषष्ठी- द्विवचनम्, नपुंसकलिङ्ग (समाहार/द्वन्द्व-समास)
तुषाङ्गाराणाम्of husk and charcoal
तुषाङ्गाराणाम्:
TypeNoun
Rootतुष + अङ्गार
Formषष्ठी-बहुवचनम्, पुंलिङ्ग (द्वन्द्व-समास)
सुधायाःof lime
सुधायाः:
TypeNoun
Rootसुधा
Formषष्ठी-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्ग
चand
च:
TypeConjunction
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
शिखामानम्the measure/level of flame (heat)
शिखामानम्:
TypeNoun
Rootशिखा + मान
Formप्रथमा/द्वितीया-एकवचनम्, नपुंसकलिङ्ग; ‘शिखा’ (ज्वाला/अग्निशिखा) + ‘मान’ (मात्रा/परिमाण)
द्विगुणोत्तराhaving an excess of twofold (twofold increase over the prior)
द्विगुणोत्तरा:
TypeAdjective
Rootद्वि + गुण + उत्तर
Formप्रथमा-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्ग; ‘द्विगुण’ (twofold) + ‘उत्तर’ (in excess)
वृद्धिःincrease/growth (prescribed increment)
वृद्धिः:
TypeNoun
Rootवृद्धि
Formप्रथमा-एकवचनम्, स्त्रीलिङ्ग
Entities Mentioned
R
rasaS
surāP
puṣpaP
phalaT
tuṣaA
aṅgāraS
sudhāŚ
śikhā-mānaFAQs
Different commodities settle, compress, spill, or heap differently; commodity-specific rules reduce disputes and manipulation.