Sutra 13
Devanagari script
गोधासेरकद्वीप्यृक्षशिंशुमारसिंहव्याघ्रहस्तिमहिषचमरसृमरखड्गगोमृगगवयानां चर्मास्थिपित्तस्नाय्वक्षिदन्तशृङ्गखुरपुच्छानि अन्येषां वापि मृगपशुपक्षिव्यालानाम् ॥ कZ_०२.१७.१३ ॥
Transliteration
godhāserakadvīpyṛkṣaśiṃśumārasiṃhavyāghrahastimahiṣacamarasṛmarakhaḍgagomṛgagavayānāṃ carmāsthipittasnāyvakṣidantaśṛṅgakhurapucchāni anyeṣāṃ vāpi mṛgapaśupakṣivyālānām
Translation
ଗୋଧା, ସେରକ, ଦ୍ୱୀପି (ଚିତା/ଚିତ୍ତାବାଘ), ଋକ୍ଷ (ଭାଲୁ), ଶିଂଶୁମାର, ସିଂହ, ବ୍ୟାଘ୍ର, ହସ୍ତୀ, ମହିଷ, ଚମର, ସୃମର (ହରିଣ), ଖଡ୍ଗ (ଗଣ୍ଡା), ଗୋମୃଗ, ଗବୟ ଆଦି ଏବଂ ଅନ୍ୟ ମୃଗ-ପଶୁ-ପକ୍ଷୀ-ବ୍ୟାଳମାନଙ୍କଠାରୁ—ଚର୍ମ, ଅସ୍ଥି, ପିତ୍ତ, ସ୍ନାୟୁ, ଚକ୍ଷୁ, ଦନ୍ତ, ଶୃଙ୍ଗ, ଖୁର ଓ ପୁଛ—ଏହି ଦ୍ରବ୍ୟଗୁଡ଼ିକ (ପଣ୍ୟ) ହୁଏ।
Word by Word
गोधाiguana / monitor lizard
गोधा:
TypeNoun
Rootगोधा
Formस्त्रीलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (समाहार-गणना में सूचीबद्ध)
सेरकa kind of animal (seraka; exact zoological ID uncertain)
सेरक:
TypeNoun
Rootसेरक
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
द्वीपिन्leopard / panther
द्वीपिन्:
TypeNoun
Rootद्वीपिन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (द्वीप्यः = द्वीपिनः)
ऋक्षbear
ऋक्ष:
TypeNoun
Rootऋक्ष
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
शिंशुमारcrocodile / gharial
शिंशुमार:
TypeNoun
Rootशिंशुमार
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
सिंहlion
सिंह:
TypeNoun
Rootसिंह
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
व्याघ्रtiger
व्याघ्र:
TypeNoun
Rootव्याघ्र
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
हस्तिन्elephant
हस्तिन्:
TypeNoun
Rootहस्तिन्
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (हस्तिमहिष… में हस्ति- = हस्तिन्)
महिषbuffalo
महिष:
TypeNoun
Rootमहिष
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
चमरyak / chowrie-deer (cāmara)
चमर:
TypeNoun
Rootचमर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
सृमरa kind of deer/antelope (sṛmara; exact ID uncertain)
सृमर:
TypeNoun
Rootसृमर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
खड्गrhinoceros
खड्ग:
TypeNoun
Rootखड्ग
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
गोमृगwild ox / bovine deer (gomṛga; identification uncertain)
गोमृग:
TypeNoun
Rootगोमृग
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
गवयgayal / wild ox (bos gaurus-type)
गवय:
TypeNoun
Rootगवय
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (गवयानाम्)
चand
च:
TypeParticle
Rootच
Formसमुच्चयार्थक अव्यय
चर्मhide, skin
चर्म:
TypeNoun
Rootचर्म
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (चर्म…पुच्छानि में समाहार)
अस्थिbone
अस्थि:
TypeNoun
Rootअस्थि
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
पित्तbile
पित्त:
TypeNoun
Rootपित्त
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
स्नायुsinew, tendon
स्नायु:
TypeNoun
Rootस्नायु
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (स्नाय्व- = स्नायु)
अक्षिeye
अक्षि:
TypeNoun
Rootअक्षि
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (अक्षि… में)
दन्तtooth, tusk
दन्त:
TypeNoun
Rootदन्त
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
शृङ्गhorn
शृङ्ग:
TypeNoun
Rootशृङ्ग
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (शृङ्ग… में)
खुरhoof
खुर:
TypeNoun
Rootखुर
Formपुंलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (सूची)
पुच्छtail
पुच्छ:
TypeNoun
Rootपुच्छ
Formनपुंसकलिङ्ग, प्रथमा/द्वितीया बहुवचन (पुच्छानि)
अन्येषाम्of other (animals)
अन्येषाम्:
TypePronoun/Adjective
Rootअन्य
Formषष्ठी बहुवचन (पुं/नपुं), ‘अन्य’ सर्वनाम-विशेषण
वाor
वा:
TypeParticle
Rootवा
Formविकल्पार्थक अव्यय
अपिalso, even
अपि:
TypeParticle
Rootअपि
Formसमुच्चय/अपेक्षार्थक अव्यय
मृगwild animals / deer (generic)
मृग:
TypeNoun
Rootमृग
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (मृग…नाम्)
पशुbeasts, animals (esp. domestic)
पशु:
TypeNoun
Rootपशु
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (सूची)
पक्षिbirds
पक्षि:
TypeNoun
Rootपक्षि
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (सूची)
व्यालwild/ferocious animals, predators
व्याल:
TypeNoun
Rootव्याल
Formपुंलिङ्ग, षष्ठी बहुवचन (व्यालानाम्)
Entities Mentioned
C
carman (hide)A
asthi (bone)P
pitta (bile)S
snāyu (sinew)A
akṣi (eyes)D
danta (teeth)Ś
śṛṅga (horn)K
khura (hoof)P
puccha (tail)FAQs
It converts diverse forest and hunting outputs into taxable/accountable categories, facilitating valuation, storage, and prevention of pilferage.